Chia gan để ghép giúp sự sống được nhân đôi

Trong ghép tạng, ghép gan đã khó, thì chia gan để ghép lại càng khó hơn. Thật tự hào khi các thầy thuốc Việt Nam đã chinh phục và làm chủ được kỹ thuật khó đó.

20/02/2026 08:00

Các bác sĩ Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 thực hiện ca ghép gan được điều phối từ người hiến tại Bệnh viện Nhân dân 115 (Thành phố Hồ Chí Minh).

Thành quả này khẳng định vị thế của y học Việt Nam, và đặc biệt ý nghĩa khi từ một lá gan do người chết não hiến tặng, các bác sĩ đã giúp hai cuộc đời (một người lớn, một trẻ em) được hồi sinh sự sống.

Tại các trung tâm ghép gan hàng đầu trên thế giới, việc chia gan để ghép đã được thực hiện khá lâu, nhưng vẫn có hai quan điểm khác nhau (nên và không nên) trong thực hiện kỹ thuật này. Những năm gần đây, quan điểm nên chia gan để ghép được ủng hộ và thực hiện nhiều hơn. Tại Việt Nam, đến nay đã có một số đơn vị triển khai thành công, cụ thể là Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 - đơn vị làm chủ và thực hiện thành công nhiều ca nhất tại Hà Nội…

Trung tuần tháng 6/2025, một nam bệnh nhân bị chấn thương sọ não nặng do tai nạn giao thông được đưa vào Bệnh viện E rồi rơi vào tình trạng hôn mê, không có khả năng hồi phục. Sau khi được chẩn đoán chết não, gia đình người bệnh đã vượt lên nỗi đau, đồng ý hiến tạng để sự sống của những người không may mắc bệnh hiểm nghèo được tiếp nối. Do diễn biến bất thường trong quá trình hồi sức tạng ghép dẫn đến khả năng duy trì tình trạng ổn định của tạng ghép khá khó khăn, cho nên công tác liên quan đến lấy - ghép tạng được tiến hành sớm hơn dự kiến. Thế nhưng các kíp phẫu thuật đã phối hợp tốt trong thực hiện lấy và điều phối tạng: Tim của người bệnh được lấy chuyển về Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức; giác mạc chuyển về Bệnh viện Mắt Trung ương và gan được chia đôi, thùy gan phải chuyển về Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 và thùy gan trái được điều phối ghép cho bệnh nhi tại Bệnh viện Vinmec. Tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, các bác sĩ đã xuyên đêm thực hiện ca ghép cho người bệnh đang chờ sẵn. Khi ánh bình minh trên sông Hồng vừa ló dạng cũng là lúc ca ghép hoàn thành, người bệnh dần bình phục.

Đã tham gia nhiều ca lấy, ghép gan, nhưng với Tiến sĩ Hồ Văn Linh, khoa Phẫu thuật Gan-Mật-Tụy (Bệnh viện Trung ương Quân đội 108), ca thực hiện ngày cuối cùng năm 2025 rất đáng nhớ. Ca ghép thành công trên nhiều phương diện, từ việc tổ chức, điều phối đến lấy, ghép cho người bệnh. Theo đó, ngay sau khi nhận thông tin từ Trung tâm Điều phối ghép tạng quốc gia về trường hợp người hiến tạng tại Bệnh viện Nhân dân 115 (Thành phố Hồ Chí Minh), tối 30/12/2025, Tiến sĩ Hồ Văn Linh và ê-kíp của Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã lên đường và có mặt nơi người bệnh chết não đang điều trị để phối hợp chuyên môn, hội chẩn khẩn cấp. Vượt lên nỗi đau mất mát người thân, đại diện gia đình đã đồng ý hiến mô, tạng của nạn nhân để cứu sống nhiều bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo khác. Sự ra đi của một người đã đem lại hy vọng cho nhiều người.

Tối đó, ê-kíp phẫu thuật đã lấy sáu tạng để ghép cho những người cần, trong đó lá gan được chia đôi, một nửa chuyển ra Huế ghép cho một bệnh nhi, một nửa được đội ngũ thầy thuốc quân y vận chuyển ra Hà Nội để ghép cho nữ bệnh nhân 43 tuổi (người bệnh được chẩn đoán xơ gan mất bù do viêm gan tự miễn). Sau hơn 5 giờ phẫu thuật khẩn trương và chính xác, ca ghép gan đã diễn ra thuận lợi, sự sống chính thức được nối dài.

Từ năm 2017 đến nay, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 thực hiện ghép gan và là trung tâm có số lượng ghép gan từ người hiến sống nhiều nhất Đông Nam Á, triển khai nhiều loại hình: Ghép gan cấp cứu, ghép gan theo kế hoạch, ghép gan bất đồng nhóm máu, phẫu thuật nội soi lấy mảnh gan ghép từ người hiến, phẫu thuật nội soi hỗ trợ ghép gan ở người nhận, ghép gan cho người lớn và trẻ em...

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Văn Quang, Phụ trách Khoa Phẫu thuật Gan-Mật-Tụy cho biết, đối với kỹ thuật chia gan để ghép, đơn vị này bắt đầu triển khai từ năm 2024 và đã thực hiện thành công 11 ca. Đây là kỹ thuật đỉnh cao trong lĩnh vực ghép gan vốn chỉ thực hiện được tại những trung tâm có trình độ chuyên môn, trang thiết bị và khả năng phối hợp liên viện hàng đầu. Phẫu thuật viên phải đánh giá chính xác giải phẫu gan và các biến thể mạch máu-đường mật, đồng thời tính toán thể tích mảnh ghép để bảo đảm cả hai phần gan đều đủ chức năng hoạt động sau ghép.

Tiến sĩ Hồ Văn Linh cho rằng, phần lớn những người hiến tạng tiềm năng (người chết não) ở Việt Nam đều còn khá trẻ và thể trạng không quá béo, chính vì thế khi đồng ý hiến gan thì phần lớn có thể chia để ghép, phần gan phải đủ ghép cho một người lớn khỏe mạnh và phần thùy gan trái đủ cho một trẻ em. Tuy nhiên, thách thức của chia gan ghép là khó hơn nhiều so với không chia, đòi hỏi về kỹ thuật phức tạp hơn nhiều so với lấy gan toàn bộ.

Thành công của mỗi ca ghép tạng nói chung và ghép gan nói riêng sẽ thắp lên niềm hy vọng cho những người bệnh đang chờ được ghép. Đó cũng là sự tri ân đối với những gia đình đã có nghĩa cử cao đẹp hiến tạng của người thân không may bị chết não, giúp họ cảm nhận người thân của mình vẫn đang sống một cuộc sống yên bình.

Hiện nay, nguồn tạng hiến tại Việt Nam vẫn còn khá ít, trong khi số lượng người cần ghép lại nhiều, cho nên việc tăng cường năng lực phát hiện và quản lý nguồn hiến tạng chết não tiềm năng giữ vai trò then chốt trong chiến lược phát triển ghép tạng tại các bệnh viện. Đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn, mà còn là nền tảng giúp mở rộng cơ hội cứu sống những bệnh nhân nặng đang chờ đợi nguồn tạng phù hợp. Mỗi trường hợp chết não được phát hiện kịp thời và quản lý đúng quy trình là thêm nhiều cơ hội hồi sinh, thể hiện ý nghĩa nhân văn sâu sắc của thông điệp 'Cho đi là còn mãi'.

Theo MINH HOÀNG/Nhân dân