Giành giật sự sống cho bệnh nhân chấn thương hàm mặt nguy kịch

Trải qua 3 giờ đồng hồ căng thẳng, với sự phối hợp liên khoa, các bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai đã phẫu thuật kịp thời cho bệnh nhân bị chấn thương phức tạp vùng hàm mặt, vỡ nhãn cầu mắt trái do dị vật kim khí bắn trực tiếp vào mặt.

19/03/2026 18:08

Các bác sĩ chuẩn bị mổ cho người bệnh.

Bệnh nhân nam, 44 tuổi, lái xe container, tiền sử hoàn toàn khỏe mạnh. Theo lời kể của người bệnh, khoảng 11 giờ 30 phút ngày 13/3, bệnh nhân cùng đồng nghiệp lái xe qua khu vực Kỳ Sơn, Hoà Bình. Do trời mưa, xe của đồng nghiệp bị sa lầy. Bệnh nhân đã dùng dây xích sắt nối hai xe để kéo qua vũng lầy. Quá trình kéo, dây xích bất ngờ đứt, dị vật kim khí văng đập thẳng vào mặt bệnh nhân, dù đứng cách đó khoảng 20 bước chân. Sau sơ cứu tại địa phương, bệnh nhân được chuyển khẩn cấp về Bệnh viện Bạch Mai.

Khi vào Trung tâm Cấp cứu A9 (Bạch Mai), bệnh nhân vẫn tỉnh táo, vùng mắt trái băng thấm đẫm máu. Dị vật kim khí vẫn cắm trực tiếp vào vùng mặt và mắt trái.

Kết quả chụp cắt lớp cho thấy mức độ tổn thương nghiêm trọng: Gãy xương gò má trái, vỡ toàn bộ thành ổ mắt, biến dạng nhãn cầu trái; gãy nhiều xoang vùng mặt, gãy xương mũi hai bên; phù nề, tụ máu và khí lan rộng dưới da.

Bệnh nhân được chẩn đoán chấn thương vùng hàm mặt phức tạp, vỡ nhãn cầu trái, còn dị vật kim khí - một tình trạng có thể diễn biến xấu bất cứ lúc nào.

21 giờ 30 phút cùng ngày, bệnh viện hội chẩn toàn viện. Dù có nhiều khả năng bệnh diễn tiến xấu, nguy cơ tử vong cao, nhưng hội đồng vẫn thống nhất phương án quyết tâm mổ cấp cứu ngay trong đêm: lấy dị vật, kiểm soát chảy máu, xử lý tổn thương để cứu sống bệnh nhân.

Nhưng ngay trước khi bước vào ca mổ, những thách thức đã hiện rõ. Bệnh nhân không thể thở bằng mũi do chảy máu gây bít tắc đường thở, phải thở bằng miệng. Vùng hàm mặt phù nề, há miệng hạn chế. Dạ dày đầy, nguy cơ trào ngược rất cao, đường thở khó kiểm soát.

Bác sĩ gây mê hồi sức cho biết, đây là ca bệnh khó, có nhiều nguy cơ diễn biến khó lường, chưa kiểm soát được hết thương tổn, mất nhiều máu và không thể cầm máu trong mổ, sập sàn sọ trước, rò dịch não tủy,… thậm chí tử vong ngay trong quá trình gây mê. Nhưng để cứu sống người bệnh, kíp mổ quyết định lựa chọn phương án đặt nội khí quản khi bệnh nhân còn tỉnh.

Trong phòng mổ, từng thao tác được tính toán đến từng giây. Người bệnh được giải thích kỹ để phối hợp. Nhưng khi tiến hành đặt nội khí quản, anh liên tục nôn ra nhiều dịch máu đen và máu đỏ và cả hai lần đặt đều thất bại. Chỉ đến lần thứ ba, ống nội khí quản mới được đặt thành công và an toàn, bảo đảm đường thở để tiến hành ca mổ.

Các ê-kíp luân phiên, phối hợp: Lấy dị vật kim khí găm sâu; loại bỏ nhãn cầu trái đã vỡ; làm sạch các khoang tổn thương; tái tạo vùng hàm mặt…

Khó khăn lớn nhất là khi tiếp cận dị vật kim khí găm sâu vào tổ chức xương và các xoang hàm mặt. Mỗi thao tác đều tiềm ẩn nguy cơ chảy máu dữ dội. Đặc biệt, có những thời điểm, nhịp tim bệnh nhân tụt xuống chỉ còn 20-25 lần/phút, huyết áp giảm sâu, không đáp ứng thuốc. Kíp mổ buộc phải dừng lại việc gắp dị vật, để ổn định sinh tồn trước khi tiếp tục.

Sau hơn 3 giờ cân não căng thẳng, dị vật được lấy ra hoàn toàn. Dị vật kim khí dài hơn 10cm, cùng một mảnh khác gần 6cm xuyên qua hốc mắt.

Ca mổ thành công, cứu sống bệnh nhân qua cơn nguy kịch không phải là nỗ lực của một cá nhân. Đó là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên khoa: Gây mê hồi sức, Răng hàm mặt, Tai mũi họng, Mắt, Phẫu thuật thần kinh, Phẫu thuật Tạo hình Thẩm mỹ…

Mỗi quyết định đều cần sự thống nhất, mỗi thao tác đều cần sự phối hợp hỗ trợ lẫn nhau nhịp nhàng. Trong một ca bệnh mà ranh giới giữa sống và chết mong manh như vậy, tính liên chuyên khoa không còn là lợi thế - mà là điều kiện sống còn.

Nỗi lo chưa dừng lại ở đó, sau khi tỉnh lại, biết mình bị mất một bên mắt, là tài xế đường dài, anh rất sốc, không hợp tác điều trị. Nhưng với sự tận tâm của các y, bác sĩ, người bệnh đã dần trải qua khủng hoảng.

Hiện tại, bệnh nhân đang nằm tại Khoa Hồi sức ngoại, thuộc Trung tâm Gây mê hồi sức, Bệnh viện Bạch Mai. Anh đã qua cơn nguy kịch, sức khỏe ổn định, nghị lực hơn và có thể tự đi lại vận động.

Theo THIÊN LAM/Nhân dân