Gỡ vướng mặt bằng, bứt phá hạ tầng cho miền Trung - Bài 2: An cư chưa vững, mặt bằng khó thông

Phía sau mỗi mét vuông đất chưa bàn giao là nỗi lo về điều kiện sống tại nơi ở mới. Phần lớn người dân ủng hộ chủ trương phát triển hạ tầng, nhưng điều họ mong mỏi không dừng ở tiền bồi thường, mà là chốn an cư để bắt đầu cuộc sống mới.

29/08/2026 07:44

Không ngại giao đất, chỉ lo nơi ở

Trong căn nhà nằm khuất sau bãi vật liệu của dự án đường nối cầu Thạch Bích - Tịnh Phong (vốn đầu tư gần 700 tỷ đồng), bà Đỗ Thị Thanh Thủy (tổ dân phố Cộng Hòa, phường Trương Quang Trọng, tỉnh Quảng Ngãi) vẫn thấp thỏm chờ ngày di dời.

Tám năm trước, căn nhà và toàn bộ thửa đất rộng 256m2 của gia đình được đưa vào diện giải tỏa trắng, nhưng chỉ được bố trí một lô tái định cư khoảng 100m2. Mức bồi thường đất là 1,9 triệu đồng/m2, trong khi giá đất tái định cư khoảng 6 triệu đồng/m2.

'Tôi đã 88 tuổi, lâu nay vẫn sống nhờ mảnh vườn để trồng rau, nuôi heo, nuôi gà. Lên nơi ở mới chỉ có 100m2 thì biết lấy gì lo cuộc sống?', bà Thủy nghẹn giọng.

Người dân bị ảnh hưởng bởi dự án đường nối cầu Thạch Bích - Tịnh Phong (vốn gần 700 tỷ đồng) vẫn chưa yên tâm vì lo sinh kế tại nơi ở mới. Ảnh: NGỌC OAI

Tại dự án đường Hoàng Sa - Dốc Sỏi, nhiều người dân cũng mang nỗi lo tương tự. 'Chúng tôi chấp nhận nhường đất vì lợi ích chung, nhưng mong việc bồi thường, bố trí tái định cư hài hòa; nơi ở mới phải đủ điều kiện để tiếp tục công việc, bảo đảm sinh kế', ông Võ Quang Trưởng, người dân trong diện giải tỏa ở tổ dân phố Long Bàn, bày tỏ.

Trong khi đó, tại dự án đường bộ ven biển kết nối Tuy An - Tuy Hòa giai đoạn 1 (tỉnh Đắk Lắk), nhiều hộ dân phản ánh 'độ vênh' trong chính sách bồi thường và tái định cư. Gần một năm kể từ ngày nhận thông báo di dời, bà Dương Thị Nhơn (75 tuổi, phường Bình Kiến) vẫn 'ăn không ngon, ngủ không yên'. Gia đình bà bị thu hồi toàn bộ hơn 300m2 đất nhưng chỉ được bố trí một lô tái định cư khoảng 100m2; mức bồi thường là 4,3 triệu đồng/m2, trong khi giá đất tái định cư khoảng 6 triệu đồng/m2.

Nhiều hộ dân cho biết trước đây họ đã nhường một phần đất sản xuất để xây dựng khu tái định cư, nay tiếp tục phải di dời để thực hiện tuyến đường mới. Điều họ mong mỏi là chính sách đủ hài hòa để bảo đảm quyền lợi chính đáng cho những người chấp nhận nhường đất vì lợi ích chung.

Tái định cư nhưng chưa an cư

Tại không ít khu tái định cư, nhiều hộ dân vẫn chưa thể ổn định cuộc sống khi thủ tục pháp lý đối với đất ở mới chưa hoàn tất, hạ tầng còn dang dở, nhiều chi phí phát sinh ngoài dự tính...

Gia đình bà Nguyễn Thị Hoa (58 tuổi, xã Hòa Tiến, TP Đà Nẵng) đã tháo dỡ nhà, bàn giao mặt bằng từ tháng 5-2025 để thực hiện dự án đường Vành đai phía Tây và được bố trí 2 lô đất tái định cư tại xã Hòa Vang. Tuy nhiên, đến nay, 2 lô đất vẫn chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do vướng việc xác định nghĩa vụ tài chính và giá đất.

Khu tái định cư kiểu mẫu tại xã An Vinh (tỉnh Gia Lai) giúp an cư khoảng 1.800 hộ dân đã nhường đất cho dự án hồ chứa nước Đồng Mít. Ảnh: NGỌC OAI

Khu tái định cư tổ dân phố Trường Sơn (phường Vũng Áng, tỉnh Hà Tĩnh) là nơi bố trí cho hơn 230 hộ dân nhường đất thực hiện các dự án giao thông ở Khu kinh tế Vũng Áng. Thời điểm này, mùa mưa đã cận kề nhưng nhiều hộ mới chỉ đào móng xây nhà.

Bà Nguyễn Thị Thanh (57 tuổi) cho hay, gia đình đã bàn giao 543m2 đất để thực hiện dự án đường trục 60m, được nhận hơn 1,8 tỷ đồng tiền bồi thường và bố trí 400m2 đất tái định cư. Tuy nhiên, khi đào móng, nền đất xuất hiện nhiều tảng đá hộc lớn, gia đình phải thuê thêm máy móc, nhân công xử lý, làm phát sinh chi phí không nhỏ nhưng đến nay vẫn chưa được xem xét hỗ trợ.

Trước phản ánh của người dân, ông Lữ Ngọc Út, Phó Chủ tịch UBND phường Trương Quang Trọng, cho biết quỹ đất tái định cư của địa phương rất hạn chế nên nhiều trường hợp dù bị thu hồi diện tích đất lớn vẫn không đủ điều kiện để được bố trí thêm lô tái định cư theo quy định.

Riêng tại dự án đường nối cầu Thạch Bích - Tịnh Phong còn phát sinh nhiều vấn đề liên quan việc tách thửa đất từ cuối năm 2018 đến trước tháng 11-2019. Tại một khu vực, 6 lô đất ban đầu đã được tách thành hơn 60 lô, trong đó 47 lô nằm trong phạm vi quy hoạch, kéo theo nhu cầu bố trí thêm gần 30 lô tái định cư. Những bất cập này cùng một số vướng mắc phát sinh sau sắp xếp đơn vị hành chính đã được địa phương báo cáo UBND tỉnh xem xét, giải quyết.

Theo ông Phạm Xuân Vinh, Giám đốc Trung tâm Phát triển Quỹ đất tỉnh Quảng Ngãi, lâu nay nhiều địa phương vẫn ưu tiên quỹ đất đẹp để phát triển khu dân cư, dự án thương mại nhằm tăng thu ngân sách, trong khi các khu tái định cư chưa được đầu tư tương xứng. Đã đến lúc cần thay đổi tư duy, xem tái định cư là một phần của quá trình phát triển chứ không chỉ là khâu phục vụ giải phóng mặt bằng. Người dân đã chấp nhận nhường đất cho các công trình phục vụ lợi ích chung thì điều kiện tái định cư cũng cần được bảo đảm tốt hơn, qua đó giảm tâm lý e ngại, tạo đồng thuận trong công tác giải phóng mặt bằng.

Theo NGỌC OAI - XUÂN QUỲNH - ĐỨC HẢI/Sài Gòn Giải Phóng