Tây Nguyên, Tây Nam bộ: Nhà vườn lo mất mùa do nắng nóng, hạn mặn

Tây Nguyên và Tây Nam bộ là 2 khu vực tập trung nhà vườn trồng các loại cây trái chủ lực cho xuất khẩu, như: cà phê, hồ tiêu, sầu riêng, bưởi, xoài... Tuy nhiên, nắng nóng kéo dài, thời tiết khô hạn những tuần qua khiến nguy cơ thiếu nước tưới gia tăng, ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất và đời sống của người dân.

06/04/2026 08:34

Đôn đáo tìm nước tưới

Ghi nhận tại làng Breng 3 (xã Ia Hrung, tỉnh Gia Lai), nhiều vườn cà phê xuất hiện tình trạng đất khô cằn, lá có hiện tượng héo, người dân phải tranh thủ từng nguồn nước chống hạn cho cây. Chăm sóc vườn cà phê rộng 4 sào, anh Kpuih Kret cho biết, năm nay nắng nóng gay gắt khiến nhiều cành cà phê bị khô. Lo thiếu nước ảnh hưởng đến vườn cây, gia đình anh phải tưới cả ngày lẫn đêm.

Anh Kpuih Kret (làng Breng 3, xã Ia Hrung, tỉnh Gia Lai) tưới nước chống hạn cho cà phê. (ẢNH: HỮU PHÚC)

Ngược về tỉnh Đắk Lắk, nắng nóng kéo dài khiến nhiều diện tích cây trồng rơi vào tình trạng thiếu nước nghiêm trọng, cành lá khô héo. Tại hồ thủy lợi Buôn Sút M’Đưng (xã Quảng Phú), mực nước giảm sâu, nhiều khoảng bùn đất ven bờ lộ ra. Dưới chân đập, hàng chục máy bơm được người dân đặt san sát, các ống hút cắm sâu xuống lòng hồ để tận dụng nguồn nước còn lại tưới cho cà phê. Từ sáng sớm đến chiều muộn, tiếng máy bơm hoạt động liên tục, người dân tranh thủ cứu vườn cây trước khi nước cạn.

Do thiếu nước, 1,2ha cà phê trồng xen hồ tiêu của gia đình ông Nguyễn Thanh Bình (xã Quảng Phú) đang suy kiệt dần, lá quăn lại. Ở các vùng chuyên canh sầu riêng như Krông Pắk, Ea Yiêng (tỉnh Đắk Lắk), tình trạng nắng hạn cũng khiến nhiều vườn cây suy yếu. Đây là giai đoạn sầu riêng ra hoa, quyết định năng suất cả vụ nên người dân càng thêm sốt ruột. Nhiều hộ phải tìm cách bơm nước từ ao hồ, giếng khoan từ sáng sớm đến tối muộn để duy trì sinh trưởng cho cây trồng.

Ông Nguyễn Công Văn, Chủ tịch UBND xã Quảng Phú (tỉnh Đắk Lắk) cho biết, do nắng nóng kéo dài cùng với nhu cầu tưới nước cho cây trồng tăng cao, mực nước tại một số hồ đập thủy lợi trên địa bàn đã giảm mạnh. Nếu tình trạng nắng nóng tiếp tục kéo dài, nhiều diện tích cà phê, hồ tiêu có nguy cơ thiếu nước nghiêm trọng, ảnh hưởng đến năng suất, thậm chí mất mùa. Hiện địa phương đã chủ động xây dựng các phương án chống hạn, điều tiết nguồn nước hợp lý nhằm cố gắng đảm bảo nguồn nước tưới cho cây trồng.

Lo giảm năng suất do hạn mặn

Đồng Tháp là địa phương có diện tích trồng cây ăn trái lớn nhất vùng ĐBSCL với hơn 134.000ha. Tuy nhiên, tình trạng xâm nhập mặn ngày càng lấn sâu vào nội đồng ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp của người dân. Tại thời điểm này, tỉnh Đồng Tháp đang trong giai đoạn cao điểm khô hạn kết hợp với nắng nóng gay gắt, ảnh hưởng xấu đến sinh trưởng, năng suất và chất lượng trái cây.

Mực nước hồ Ia Băng (xã Biển Hồ, tỉnh Gia Lai) đã sụt giảm, cạn nước. (ẢNH: HỮU PHÚC)

Theo dự báo của Đài Khí tượng - Thủy văn tỉnh Đồng Tháp, xâm nhập mặn còn diễn biến phức tạp trong thời gian tới và có thể kéo dài đến nửa cuối tháng 5... Tương tự, tại các tỉnh khác của ĐBSCL, tình trạng xâm nhập mặn, hạn hán cũng đang ảnh hưởng đến năng suất các loại cây trồng, nhất là cây ăn trái như: sầu riêng, bưởi, xoài, mít...

Trước tình hình trên, Sở NN-MT tỉnh Đồng Tháp đã phối hợp với các sở, ngành, địa phương tổ chức kiểm tra tại các xã, phường trọng điểm nhằm kịp thời tham mưu, chỉ đạo các biện pháp ứng phó hiệu quả. Theo đó, ngành chức năng thường xuyên tổ chức đo đạc, theo dõi diễn biến mặn trên các tuyến sông chính; thông báo kịp thời lịch vận hành công trình thủy lợi để địa phương và người dân chủ động sản xuất; các cống được kiểm tra, nâng cấp nhằm bảo đảm ngăn mặn triệt để.

Theo Tiến sĩ Phan Việt Hà, Phó Viện trưởng phụ trách Viện Khoa học Kỹ thuật nông lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI, Bộ NN-MT), thời điểm này là giai đoạn khốc liệt của mùa khô. Nắng nóng kéo dài sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng của các cây trồng chủ lực như cà phê, hồ tiêu.

Đối với sầu riêng, nhiều vùng đang vào giai đoạn ra hoa nên thời tiết khắc nghiệt có thể làm giảm tỷ lệ đậu quả. Nông dân cần tưới nước hợp lý, chủ động giữ nguồn nước cho các đợt tưới tiếp theo. Đồng thời ưu tiên áp dụng các công nghệ tưới tiết kiệm nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng.

Theo MAI CƯỜNG - HỮU PHÚC - NGỌC PHÚC/Sài Gòn Giải Phóng