Thành phố Hồ Chí Minh tham gia mạng lưới toàn cầu vì sức khỏe thế hệ tương lai

Ngày 14/8, Thành phố Hồ Chí Minh trở thành thành phố đầu tiên của Việt Nam và thứ 57 trên thế giới tham gia mạng lưới Cities for Better Health (Thành phố vì sức khỏe thế hệ tương lai), hướng tới phòng ngừa bệnh tật, thúc đẩy dinh dưỡng lành mạnh và tăng cường vận động thể chất cho trẻ em.

14/08/2026 21:00

Quang cảnh lễ ký kết. (Ảnh: KHANG ANH)

Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh, Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố cùng Novo Nordisk Việt Nam đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác chương trình giai đoạn 2026-2029 dưới sự chứng kiến và ủng hộ của Đại sứ quán Đan Mạch tại Việt Nam và Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.

Mạng lưới Cities for Better Health hướng tới mở rộng cơ hội tiếp cận chế độ ăn uống lành mạnh và hoạt động thể chất, nhất là tại trường học và các không gian cộng đồng. Với Thành phố Hồ Chí Minh, đây là thêm một kênh hợp tác để giải quyết một vấn đề sức khỏe đang nổi lên rõ nét ở trẻ em đô thị.

Đại diện các bên tham gia ký kết. (Ảnh: KHANG ANH)

Những năm qua, Thành phố Hồ Chí Minh đạt kết quả tích cực trong giảm suy dinh dưỡng ở trẻ nhỏ. Tỷ lệ suy dinh dưỡng thể nhẹ cân ở trẻ dưới 5 tuổi được duy trì dưới 5%, thấp còi dưới 7%. Tỷ lệ thừa cân, béo phì ở nhóm tuổi này cũng giảm từ 14,7% năm 2020 xuống còn 8,1% năm 2025.

Bác sĩ Nguyễn Ngọc Thùy Dương, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu. (Ảnh: KHANG ANH)

Thế nhưng khi trẻ bước vào tuổi học đường, bức tranh dinh dưỡng đã thay đổi đáng kể. Theo bác sĩ Nguyễn Ngọc Thùy Dương, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh, số liệu năm học 2025-2026 ghi nhận tỷ lệ thừa cân ở học sinh tiểu học là 20,4%, béo phì 18,3%. Như vậy, trung bình cứ 10 học sinh tiểu học có khoảng hai em gặp tình trạng thừa cân hoặc béo phì.

Đằng sau những con số đó là những thay đổi trong đời sống đô thị khi trẻ dành nhiều thời gian hơn cho thiết bị điện tử, lịch học dày, ít cơ hội đi bộ hoặc đạp xe đến trường. Ngoài ra, không gian vận động tại trường học và cộng đồng cũng chưa đáp ứng được nhu cầu.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Huỳnh Thị Vũ Quỳnh, Trưởng khoa Thận-Nội tiết, Bệnh viện Nhi đồng 2 phát biểu.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Huỳnh Thị Vũ Quỳnh, Trưởng khoa Thận-Nội tiết, Bệnh viện Nhi đồng 2 cho biết, phần lớn trẻ tiêu thụ nước ngọt, thức ăn nhanh và bánh kẹp với tần suất cao, trong khi phần lớn thực hiện vận động thể lực chỉ dưới một giờ mỗi ngày.

Những con số cho thấy câu chuyện béo phì ở trẻ em không thể được giải quyết bằng lời khuyên 'ăn ít hơn, vận động nhiều hơn'. Trẻ cần một môi trường khiến lựa chọn lành mạnh trở nên dễ thực hiện hơn thay vì được khuyên nhủ.

Đại biểu theo dõi các tham luận về phòng, chống bệnh béo phì ở trẻ em. (Ảnh: KHANG ANH)

Một rào cản khác nằm ở cách nhìn nhận khi nhiều phụ huynh vẫn xem giảm cân cho trẻ chủ yếu để cải thiện ngoại hình, chưa nhìn béo phì như một bệnh lý, khiến gia đình chậm đưa trẻ đi đánh giá.

Thực tế lâm sàng ở Bệnh viện Nhi đồng 2 cho thấy nhiều trẻ béo phì có gan nhiễm mỡ, tăng men gan. Hay như đái tháo đường type 2 ở trẻ em vốn rất hiếm gặp nhưng nay có thể chiếm từ 30-40% số ca tại bệnh viện, phần lớn thuộc nhóm thừa cân, béo phì.

Các chuyên gia nhìn nhận rằng, can thiệp với trẻ nhỏ không thể áp dụng máy móc cách giảm cân của người trưởng thành. Với một số trẻ đang thừa cân, mục tiêu ban đầu có thể là giữ ổn định cân nặng để chiều cao tiếp tục phát triển, thay vì ép giảm cân nhanh.

Những thống kê liên quan trẻ em béo phì tại Việt Nam. (Ảnh: KHANG ANH)

Theo Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh, thành phố đặt mục tiêu kiểm soát tỷ lệ thừa cân, béo phì ở trẻ em và thanh thiếu niên, đồng thời tăng cường phát hiện sớm tại trường học và y tế cơ sở.

Các trường học sẽ là một điểm can thiệp trực tiếp qua khám sức khỏe, đánh giá tình trạng dinh dưỡng, chuẩn hóa bữa ăn học đường, quản lý căng tin và khuyến khích vận động. Tiếp đó, gia đình giữ vai trò quyết định với những thói quen sau giờ học của trẻ từ bữa ăn, thời gian dùng thiết bị điện tử đến từng giấc ngủ. Cuối cùng là y tế cơ sở theo dõi trẻ có nguy cơ, tư vấn dinh dưỡng và chuyển tuyến khi cần.

Mạng lưới Cities for Better Health với chương trình hợp tác từ năm 2026-2029, bổ sung thêm nguồn lực cho hướng đi này với một số công việc trọng tâm như nâng cao hiểu biết sức khỏe cộng đồng, hỗ trợ trường học và y tế trong phòng ngừa, phát hiện sớm béo phì, cũng như thúc đẩy ứng dụng dữ liệu, công nghệ số trong theo dõi sức khỏe trẻ em.

Bà Lina Gandlose Hansen, Đại sứ Đan Mạch tại Việt Nam phát biểu. (Ảnh: Ban tổ chức)

Đại sứ Đan Mạch tại Việt Nam Lina Gandlose Hansen cho rằng, phòng, chống thừa cân, béo phì ở trẻ em cần sự phối hợp của nhiều lĩnh vực, kết hợp kinh nghiệm thực tiễn tại địa phương với chuyên môn quốc tế để xây dựng những giải pháp phù hợp.

Thành phố Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đến năm 2030 kiểm soát tỷ lệ thừa cân, béo phì ở trẻ em, thanh thiếu niên và người trưởng thành. Sự phối hợp kiềng ba chân vững chắc giữa 'Y tế-Nhà trường-Gia đình' cùng sự đồng hành của mạng lưới Cities for Better Health được kỳ vọng tạo nên môi trường sống lành mạnh, giúp thế hệ trẻ thành phố phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần.

Theo Khang Anh/Nhân dân