102,3 triệu dân nhưng 'trẻ em co lại, người già phình to'

Theo số liệu công bố mới nhất của Cục Thống kê, nhóm dân số dưới 15 tuổi hiện chỉ còn chiếm 22,8%, giảm 0,7 điểm phần trăm so với năm trước.

06/01/2026 17:48

Dân số Việt Nam năm 2025 ước đạt 102,3 triệu người, tăng khoảng một triệu người so với năm 2024. Tuy nhiên, đi cùng với mức tăng quy mô là sự dịch chuyển rõ rệt trong cơ cấu dân số, khi tỷ lệ người cao tuổi tiếp tục gia tăng, trong khi nhóm trẻ em ngày càng thu hẹp.

Theo số liệu công bố mới nhất của Cục Thống kê, nhóm dân số dưới 15 tuổi hiện chỉ còn chiếm 22,8%, giảm 0,7 điểm phần trăm so với năm trước.

Ngược lại, nhóm người từ 60 tuổi trở lên tăng lên 14,5%, tương đương khoảng 14,8 triệu người. Bình quân cứ 7 người Việt Nam thì có một người cao tuổi, phản ánh rõ xu hướng già hóa dân số đang diễn ra nhanh chóng.

Cơ cấu dân số Việt Nam biến đổi rõ nét.

Nguyên nhân chính của sự thay đổi này là mức sinh duy trì ở ngưỡng thấp trong nhiều năm, trong khi tuổi thọ trung bình của người Việt vẫn ở mức cao, đạt khoảng 74,7 tuổi.

Tổng tỷ suất sinh năm 2025 đạt 1,93 con/phụ nữ, tăng nhẹ so với năm trước nhưng vẫn nằm trong xu hướng giảm dài hạn và thấp hơn mức sinh thay thế.

Về phân bố dân cư, khu vực nông thôn vẫn chiếm tỷ trọng lớn với khoảng 62,9 triệu người (hơn 61%), trong khi dân số thành thị đạt gần 39,5 triệu người, tương đương 39%.

Dù tốc độ gia tăng dân số chậm lại, Việt Nam hiện vẫn đang trong thời kỳ 'cơ cấu dân số vàng', khi lực lượng trong độ tuổi lao động (15–59 tuổi) chiếm gần 63% tổng dân số.

Cục Thống kê cũng lưu ý, bên cạnh già hóa dân số, tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh tiếp tục là thách thức đáng lo ngại. Tỷ số giới tính khi sinh năm 2025 tuy có cải thiện nhẹ, giảm từ 111,4 xuống còn 110 bé trai trên 100 bé gái, song vẫn cao hơn nhiều so với mức cân bằng tự nhiên.

Các chuyên gia dự báo trong thập kỷ tới, mức sinh có xu hướng tiếp tục giảm, trong khi mức chết duy trì ở mức thấp, khoảng 6‰ mỗi năm.

Trước thực tế này, ngành dân số xác định từ năm 2026 sẽ tập trung vận động các cặp vợ chồng sinh đủ hai con nhằm duy trì quy mô và chất lượng dân số.

Luật Dân số mới, dự kiến có hiệu lực từ tháng 7/2026, sẽ trao quyền chủ động cho người dân trong việc quyết định thời điểm, số lượng và khoảng cách sinh con, phù hợp với điều kiện kinh tế và sức khỏe của mỗi gia đình.

Bên cạnh đó, Bộ Y tế đang xây dựng đề xuất ưu tiên tiếp cận nhà ở xã hội đối với các cặp vợ chồng sinh đủ hai con, dự kiến bổ sung vào hệ thống tiêu chí hiện hành của Bộ Xây dựng ngay khi Luật Dân số mới được triển khai, nhằm tạo thêm động lực khuyến sinh trong bối cảnh dân số đang già hóa nhanh.

Theo Văn Hiền/Nhà báo và Công luận