Cánh cổng dẫn đến một vương quốc cổ xưa, vô hình mở lại ở Uganda

Lăng mộ Kasubi tại Kampala (Uganda), Di sản thế giới UNESCO được công nhận năm 2001, là trung tâm tâm linh của vương quốc Buganda.

22/04/2026 17:02

Được UNESCO công nhận là Di sản thế giới, lăng mộ Kasubi tại Kampala là trái tim của vương quốc Buganda. Ảnh: CNN

Quá trình phục dựng đầy công phu

Được xây dựng lần đầu vào năm 1882 và trải dài hơn 100 feet (khoảng 30m), khu lăng mộ Kasubi tại Kampala được làm gần như hoàn toàn từ vật liệu thực vật.

Năm 2010, trận hỏa hoạn đã tàn phá khu di tích, phá hủy công trình chính. Một số công trình xung quanh vẫn còn tồn tại, nhưng lăng mộ trung tâm đã bị thiêu rụi thành tro.

Nguyên nhân của vụ cháy chưa bao giờ được công bố chính thức, nhưng ngọn lửa đã gây ra làn sóng đau buồn và phẫn nộ lan rộng.

Giờ đây, các lăng mộ đã mở cửa trở lại cho công chúng, sau quá trình phục dựng đầy công phu không chỉ đơn thuần là xây dựng.

Khi kiến trúc sư Jonathan Nsubuga đảm nhận dự án, ông phát hiện nhiều kỹ năng xây dựng truyền thống từng được dùng để tạo nên công trình ban đầu đang đứng trước nguy cơ mai một.

Những người thợ mới phải được đào tạo, và các yếu tố tâm linh tạo nên bản sắc của không gian cũng được khôi phục một cách cẩn trọng.

'Trong quá trình nghiên cứu và dựa trên các chuẩn mực văn hóa, chúng tôi đã thúc đẩy phục hồi di sản. Tôi đã làm trong suốt 15 năm qua để khôi phục di sản đã bị phá hủy', ông Jonathan Nsubuga nói thêm.

Rất ít thành phố ở châu Phi còn lưu giữ được kiểu kiến trúc truyền thống và không gian linh thiêng ngay giữa trung tâm một thủ đô hiện đại như vậy.

Không gian linh thiêng

Những vòng cỏ được đan tạo thành trần của công trình. Sau một trận hỏa hoạn tàn khốc, các lăng mộ đã được xây dựng lại bằng những kỹ năng truyền thống. Ảnh: CNN

Theo truyền thống Buganda, khi một vị vua qua đời, cung điện sẽ trở thành nơi chôn cất.

Mỗi vị vua kế nhiệm sẽ xây dựng một cung điện mới ở gần đó, khiến trung tâm quyền lực dần dịch chuyển theo thời gian. Khi khu định cư của người Anh mở rộng, đã phát triển bao quanh cảnh quan hoàng gia vốn có này.

Tại lăng mộ Kasubi, công trình ban đầu được xây dựng vào năm 1882. Khi công trình bị cháy, sự mất mát không chỉ nằm ở kiến trúc. Đối với nhiều người thuộc Buganda, các lăng mộ này vừa là không gian linh thiêng, vừa là biểu tượng của sự đoàn kết.

Bên ngoài, trong một trong những công trình phụ lợp mái tranh, các lính canh hoàng gia ngồi ở lối vào khuôn viên, duy trì quá trình canh gác đã kéo dài hơn 800 năm.

Việc khôi phục yếu tố tâm linh của khu di tích buộc Kiến trúc sư Jonathan Nsubuga phải tìm hiểu kỹ càng về những truyền thống mà ông chưa từng thực sự học một cách đầy đủ.

Được giáo dục tại Anh, ông lớn lên phần nào tách rời khỏi các tập tục cổ xưa của Buganda.

Dù đã nghiên cứu rất nhiều, vẫn có những giới hạn rõ ràng đối với những gì ông được phép làm.

'Có rất nhiều yếu tố vô hình xung quanh mà bạn không thể nhìn thấy. Công việc của tôi là tạo ra một không gian để thể hiện sự hiện diện của tâm linh và yêu cầu cộng hưởng với suy nghĩ của chúng ta,' Kiến trúc sư Jonathan Nsubuga nói .

Jonathan Nsubuga hy vọng sẽ trở thành cầu nối giữa các truyền thống Uganda và thế giới hiện đại. UNESCO đã công nhận các lăng mộ là Di sản thế giới. Việc duy trì danh hiệu đó trong quá trình phục dựng đòi hỏi sự phối hợp rộng rãi và chặt chẽ.

Theo MINH DƯƠNG/baovanhoa.vn