Đánh thức ký ức hơn 2.000 năm lịch sử

Sau gần hai thiên niên kỷ tồn tại, Colosseum (Đấu trường La Mã) - biểu tượng kiến trúc bất tử của Rome (Italia) đang bước vào một giai đoạn mới.

01/04/2026 00:00

Không chỉ được bảo tồn, công trình còn được 'kể lại' theo một cách sống động hơn, mở ra trải nghiệm gần gũi với tinh thần lễ hội của La Mã cổ đại.

Tâm điểm của dự án trùng tu là một quảng trường hình bán nguyệt, được tái tạo ngay bên ngoài đấu trường.

Đây từng là nơi diễn ra các hoạt động biểu diễn, đồng thời cũng là không gian chờ của khán giả trước khi bước vào khán đài. Công trình mới sử dụng chính loại đá travertine mà người La Mã cổ từng khai thác, tạo nên cảm giác liền mạch giữa quá khứ và hiện tại.

Năm 2025, Colosseum đón khoảng 9 triệu lượt khách, một con số đủ để thấy sức hút mạnh mẽ của di sản này. Tuy nhiên, với lịch sử gần 2.000 năm, việc trùng tu không đơn thuần là làm mới, mà là một quá trình 'chăm sóc ký ức', vừa giữ nguyên giá trị gốc, vừa thích nghi với dòng chảy đương đại.

Dưới hai mái vòm lớn của quảng trường mới, du khách hôm nay có thể hình dung lại cảnh tượng xưa với dòng người háo hức chờ đợi trước giờ khai cuộc.

Những hành lang có mái che, từng được chống đỡ bởi hai cột đá cẩm thạch cao tới 50m, nay được gợi lại bằng các phiến đá travertine đặt đúng vị trí nguyên bản. Tại đây, du khách có thể ngồi, quan sát và cảm nhận quy mô đồ sộ của công trình từ góc nhìn của người La Mã cổ.

Kiến trúc sư Stefano Boeri, người thiết kế quảng trường, chia sẻ rằng mục tiêu lớn nhất của dự án là khôi phục 'cảm nhận về tỉ lệ', tức là giúp công chúng hình dung rõ hơn về độ cao, độ rộng và sự hùng vĩ của các hành lang và mái vòm từng dẫn vào trung tâm đấu trường.

Quá trình trùng tu cũng mang lại nhiều phát hiện thú vị. Khi khai quật lớp nền travertine cổ, các chuyên gia đã tìm thấy tiền xu, tượng nhỏ, xương động vật và cả một chiếc nhẫn vàng - những mảnh ghép vật chất hé lộ đời sống từng tồn tại nơi đây.

Đặc biệt, một lối đi bí mật từng được Commodus sử dụng để tránh đám đông cũng đã được phát lộ và mở cửa cho công chúng từ năm 2025.

Để tăng tính chân thực, các phiến đá travertine mới được chế tác dựa trên vật liệu nguyên bản thời La Mã, đồng thời khắc lại các ký hiệu phân khu chỗ ngồi như trong quá khứ.

Dù vậy, không phải mọi ý kiến đều đồng thuận. Một số nhà phê bình cho rằng màu đá mới 'quá trắng', tạo cảm giác lệch tông so với phần còn lại của di tích.

Trước những tranh luận này, kiến trúc sư trưởng Barbara Nazzaro nhấn mạnh yếu tố quan trọng nhất của dự án: tính đảo ngược. Toàn bộ hệ thống lát đá được thiết kế có thể tháo dỡ mà không ảnh hưởng đến nền móng cổ.

'Nếu 50 năm nữa chúng tôi muốn thay đổi, hoàn toàn có thể làm được. Đó là nguyên tắc cốt lõi trong bảo tồn', bà cho biết.

Giữa những lớp thời gian chồng xếp, diện mạo mới của Colosseum không chỉ là một cuộc 'trùng tu vật chất'. Đó là cách quá khứ được tái hiện bằng ngôn ngữ của hiện tại, để mỗi bước chân du khách hôm nay có thể chạm gần hơn vào nhịp sống của một đế chế đã lùi xa hàng nghìn năm.

Theo TỐ LINH/baovanhoa.vn