Sau 30/8, trường công lập sẽ được 'chấm điểm' như thế nào?

Bộ Giáo dục và Đào tạo dự kiến giảm hơn 17.300 đầu mối cơ sở giáo dục công lập, song cho rằng đây không phải thước đo cuối cùng. Sau ngày 30/8, hiệu quả sắp xếp phải được kiểm chứng bằng chất lượng dạy học, việc sử dụng đội ngũ, cơ sở vật chất và cơ hội đến trường của học sinh.

16/08/2026 10:32

Việc sắp xếp các cơ sở giáo dục công lập phải hoàn thành trước 30/8. Tuy nhiên, theo ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông (Bộ Giáo dục và Đào tạo) đây chỉ là một mốc tiến độ, không phải điểm kết thúc.

'Điều quan trọng không phải là giảm được bao nhiêu trường, mà là sau sắp xếp, học sinh được học tập tốt hơn, giáo viên có điều kiện làm tốt hơn công việc của mình và hệ thống giáo dục vận hành hiệu lực, hiệu quả hơn', ông Tài nói.

Không phải phép cộng trừ số lượng trường

Theo Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông, sắp xếp mạng lưới trường học nằm trong tổng thể chủ trương đổi mới, tổ chức lại bộ máy và phát triển giáo dục. Vì vậy, đây không phải mục tiêu tự thân, càng không phải việc 'cộng trừ cơ học' số lượng trường.

Mạng lưới cơ sở giáo dục cần được tổ chức lại dựa trên quy mô dân số, phân bố dân cư và điều kiện từng địa bàn, từ đó sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn, nâng năng lực quản trị và chất lượng giáo dục.

'Tinh gọn đầu mối nhưng không thu hẹp cơ hội học tập; sắp xếp tổ chức để dành nhiều nguồn lực hơn cho người học và hoạt động dạy học', ông Tài nhấn mạnh.

Đây cũng là điểm khác biệt trong cách tiếp cận hiện nay: thay vì chỉ đặt mục tiêu giảm đầu mối, việc sắp xếp hướng tới tái cấu trúc mạng lưới trường học, lấy người học làm trung tâm.

Sau Kế hoạch 1186/KH-BGDĐT ngày 26/6/2026, Bộ tiếp tục cập nhật hướng dẫn, điều chỉnh tiến độ, tổ chức làm việc với giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo, thành lập các đoàn công tác đến địa phương và tiếp nhận phản ánh về tổ chức bộ máy, biên chế, nhân sự.

Dự kiến giảm hơn 17.300 đầu mối

Theo tổng hợp của Bộ Giáo dục và Đào tạo, cả nước dự kiến giảm khoảng 46,73% đầu mối cơ sở giáo dục, tương đương 17.353 đầu mối so với ngày 1/7/2025.

Trong đó, 10 địa phương dự kiến giảm trên 50%; 13 địa phương giảm 45-50% và 10 địa phương giảm 35% đến dưới 45%.

Tuy nhiên, ông Tài cho rằng tỷ lệ giảm đầu mối không thể là thước đo duy nhất. Đáng chú ý hơn là cách các địa phương tổ chức lại mạng lưới theo dân cư, địa bàn và nhu cầu học tập, qua đó hình thành những mô hình như trường nhiều cấp học, trường chính gắn với phân hiệu, điểm trường.

Báo cáo của 28/34 tỉnh, thành cho thấy sau sắp xếp dự kiến hình thành khoảng 2.254 trường phổ thông nhiều cấp học.

'Các địa phương đã từng bước chuyển từ tư duy 'sáp nhập trường' sang 'tổ chức lại mạng lưới và mô hình quản trị nhà trường'', ông Tài đánh giá.

Một trường có thể lớn hơn sau sắp xếp, nhưng nếu phương thức quản trị không thay đổi, nguồn lực không được điều phối tốt hơn, hoạt động dạy học bị xáo trộn thì mục tiêu tổ chức lại chưa đạt được.

Ông Tài cho rằng mô hình trường chính, phân hiệu, điểm trường có thể giúp điều tiết giáo viên linh hoạt hơn, nhất là với những môn còn thiếu nhân lực như Tiếng Anh, Tin học, Nghệ thuật, Giáo dục thể chất. Phòng máy, phòng thí nghiệm, thư viện, sân bãi cũng có điều kiện được khai thác dùng chung hiệu quả hơn.

Việc tổ chức lại còn được kỳ vọng giảm áp lực kiêm nhiệm các công việc hành chính, văn thư, thư viện, thiết bị đối với giáo viên.

Hơn 32.000 cán bộ quản lý có thể chuyển sang dạy học

Bài toán lớn sau sắp xếp là bố trí đội ngũ, từ cơ cấu trường mới, vị trí việc làm đến điều tiết giáo viên giữa nơi thừa và thiếu.

Theo ước tính của Bộ Giáo dục và Đào tạo, sau sắp xếp có hơn 32.000 cán bộ quản lý có thể được bố trí sang làm giáo viên, góp phần giải quyết tình trạng thiếu giáo viên. Trong khi đó, khoảng 11.000 nhân viên hành chính dôi dư cần tiếp tục được các địa phương sắp xếp.

'Đây không phải bài toán 'giảm người', mà là tái cơ cấu và sử dụng nguồn nhân lực hiệu quả hơn', ông Tài chia sẻ thêm.

Nghị quyết 37/2026/NQ-CP ngày 5/8/2026 tạo hành lang để bố trí cán bộ quản lý vào vị trí việc làm phù hợp. Với nhân sự hỗ trợ giáo dục, việc bố trí căn cứ năng lực, chuyên môn và nhu cầu thực tế.

Không thể dùng một mô hình cho mọi địa bàn

Nếu ở khu vực đô thị, bài toán đặt ra là quy mô và hiệu quả sử dụng nguồn lực, thì tại miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, khoảng cách đến trường lại là vấn đề cần được ưu tiên.

Do đó, không thể áp một mô hình sắp xếp cho mọi địa bàn. Phương án tổ chức phải tính đến dân cư, địa hình, giao thông, khoảng cách đi học và điều kiện thực tế của học sinh.

Vì vậy, tại những nơi đặc thù, không nhất thiết đưa toàn bộ học sinh về một cơ sở duy nhất. Trường chính có thể gắn với phân hiệu, điểm trường hoặc mô hình phù hợp khác, vừa nâng hiệu quả quản trị vừa giữ khoảng cách đi học hợp lý.

'Tinh gọn bộ máy nhưng không được tinh giản cơ hội học tập của trẻ em', ông Tài nhấn mạnh.

Theo ông, địa bàn càng khó khăn càng cần chính sách hỗ trợ phù hợp, không để điều kiện kinh tế, địa lý trở thành rào cản khiến trẻ em mất cơ hội đến trường.

30/8 chỉ là mốc hoàn thành, không phải đích đến

Yêu cầu của Chính phủ cũng chỉ rõ, việc sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực giáo dục phải hoàn thành trước 30/8. Trong thời gian còn lại, Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục theo dõi tiến độ, xử lý vướng mắc về đội ngũ và bảo đảm các trường sau sắp xếp có thể vận hành ổn định khi năm học mới bắt đầu.

Các địa phương cũng phải bảo đảm đủ trường, lớp, giáo viên, sách giáo khoa và thiết bị dạy học tối thiểu; đồng thời xử lý tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ, ưu tiên nhân lực trực tiếp đứng lớp.

Theo ông Thái Văn Tài, không thể coi ngày 30/8 là dấu chấm hết của quá trình sắp xếp.

Sau khi các quyết định được hoàn tất, hiệu quả phải tiếp tục được đo bằng những kết quả thực chất: chất lượng giáo dục, khoảng cách đi học của học sinh, hiệu quả sử dụng đội ngũ và cơ sở vật chất, năng lực quản trị nhà trường và sự phát triển của người học.

'Mục tiêu cuối cùng không phải là chúng ta sắp xếp được bao nhiêu trường, mà là sau sắp xếp, mỗi học sinh được học tập tốt hơn, mỗi giáo viên có điều kiện làm tốt hơn công việc của mình và hệ thống giáo dục vận hành hiệu lực, hiệu quả hơn', ông Tài nói.

Theo Văn Hiền - Trang Thu/Nhà báo và Công luận