Vì sao gió mùa đông bắc khiến nguy cơ đột quỵ gia tăng?

Các chuyên gia y tế cảnh báo, thời tiết lạnh là 'tác nhân kích hoạt' nhiều biến cố tim mạch và thần kinh nguy hiểm nếu người dân chủ quan trong sinh hoạt hằng ngày.

10/01/2026 07:48

Những ngày gần đây, nhiều đợt gió mùa đông bắc tràn về không chỉ khiến nền nhiệt giảm sâu mà còn kéo theo nguy cơ gia tăng các ca cấp cứu đột quỵ, đặc biệt ở người cao tuổi và người có bệnh lý nền.

Theo bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Tiến Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, khi nhiệt độ môi trường giảm thấp, cơ thể con người sẽ phản ứng bằng cách co mạch máu ngoại vi để giữ nhiệt.

Hệ quả là huyết áp có thể tăng đột ngột, làm tăng nguy cơ vỡ mạch máu não hoặc gây bong tróc các mảng xơ vữa, dẫn đến tắc mạch.

Không chỉ vậy, thời tiết lạnh còn khiến độ nhớt của máu tăng lên, dòng chảy trở nên chậm và 'đặc' hơn, tạo điều kiện hình thành cục máu đông. Nếu cục máu này di chuyển và gây tắc mạch não, nhồi máu não sẽ xảy ra.

Đáng lưu ý, nhiều người vẫn giữ thói quen uống rượu bia để 'làm ấm người' trong những ngày rét đậm. Theo bác sĩ Dũng, đây là quan niệm sai lầm và tiềm ẩn nguy cơ lớn. Rượu bia chỉ tạo cảm giác ấm giả do giãn mạch tạm thời, sau đó khiến cơ thể mất nhiệt nhanh hơn, làm huyết áp dao động mạnh. Khi kết hợp với việc ít vận động, ăn nhiều chất béo trong mùa lạnh, nguy cơ đột quỵ càng gia tăng.

Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Tiến Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: BVCC

Các bác sĩ tại Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai cảnh báo, trong ngày có một số 'khung giờ nhạy cảm' dễ xảy ra biến cố sức khỏe.

Đáng chú ý là buổi sáng sớm khi vừa thức dậy, thời điểm cơ thể chuyển từ trạng thái nghỉ sang vận động, cộng với sự chênh lệch nhiệt độ giữa trong phòng và ngoài trời, có thể khiến huyết áp tăng vọt nếu thay đổi tư thế quá nhanh.

Ban đêm, khi đi vệ sinh, việc rời chăn ấm ra môi trường lạnh mà không giữ ấm đầy đủ dễ gây co mạch đột ngột, làm tăng nguy cơ tai biến.

Khi tắm rửa, đặc biệt là tắm nước lạnh hoặc tắm muộn vào ban đêm, nguy cơ đột quỵ cũng gia tăng rõ rệt, nhất là ở người cao tuổi và người có bệnh lý nền.

Trước diễn biến thời tiết phức tạp, bác sĩ Dũng khuyến cáo người dân cần chủ động bảo vệ sức khỏe bằng cách giữ ấm cơ thể đúng cách, đặc biệt ở các vùng dễ mất nhiệt như đầu, cổ, ngực và bàn chân; mặc đủ ấm khi ra ngoài.

Bác sĩ Dũng cũng nhấn mạnh việc áp dụng nguyên tắc 'chậm lại 3 phút' vào buổi sáng: Không nên bật dậy ngay khi thức giấc, mà cần nằm thư giãn, cử động nhẹ để cơ thể thích nghi dần trước khi rời giường.

Bên cạnh đó, người dân cần kiểm soát tốt huyết áp và các bệnh lý nền, tuân thủ phác đồ điều trị, tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc hoặc thay đổi liều dùng.

Chế độ sinh hoạt hợp lý cũng đóng vai trò quan trọng, bao gồm hạn chế rượu bia, thuốc lá; giảm muối trong khẩu phần ăn; uống đủ nước ấm và duy trì vận động nhẹ trong nhà, tránh ra ngoài trời lạnh vào sáng sớm.

Thời tiết lạnh là yếu tố thuận lợi khiến nhiều biến cố tim mạch và não bộ xảy ra đột ngột, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng nếu người dân chủ quan. Ảnh: BVCC

Theo đó, việc nhận diện sớm các dấu hiệu đột quỵ theo nguyên tắc FAST (méo mặt, yếu tay chân, nói khó, thời gian cấp cứu) để kịp thời đưa người bệnh đến cơ sở y tế có đơn vị đột quỵ.

Đột quỵ là cấp cứu y tế tối khẩn cấp. 'Thời gian là não' bởi mỗi phút chậm trễ có thể khiến hàng triệu tế bào não bị tổn thương không thể hồi phục.

Các chuyên gia khuyến cáo người dân tuyệt đối không áp dụng các biện pháp dân gian như chích máu, cạo gió, uống nước chanh hay dùng thuốc không rõ nguồn gốc, bởi những cách này chỉ làm mất đi 'thời gian vàng' trong điều trị.

Theo Văn Hiền/Nhà báo và Công luận