Chuyển mạnh từ chữa bệnh sang phòng bệnh, phát hiện sớm các bệnh không lây nhiễm

Hội nghị khoa học quốc tế phòng chống bệnh không lây nhiễm và Lễ kỷ niệm 45 năm thành lập Trung tâm Hô hấp được Bệnh viện Bạch Mai tổ chức ngày 26/3, không chỉ đánh dấu chặng đường phát triển của một trong những trung tâm hô hấp hàng đầu cả nước, mà còn mở ra nhiều định hướng chiến lược trong kiểm soát bệnh không lây nhiễm.

26/03/2026 18:24

Thứ trưởng Y tế Nguyễn Thị Liên Hương chúc mừng những kết quả Trung tâm Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai đã đạt được trong 45 năm thành lập.

Trải qua 45 năm thành lập và phát triển, Trung tâm Hô hấp đã không ngừng phát triển về chuyên môn, kỹ thuật và quy mô, trở thành đơn vị đầu ngành trong chẩn đoán, điều trị và nghiên cứu các bệnh lý hô hấp tại Việt Nam. Trung tâm đã có nhiều bước tiến vượt bậc trong đẩy mạnh ứng dụng kỹ thuật cao, nâng cao chất lượng chẩn đoán, điều trị và từng bước hội nhập quốc tế, làm chủ nhiều kỹ thuật chuyên sâu. Đồng thời, Trung tâm cũng chú trọng hoạt động hợp tác quốc tế và đào tạo liên tục, góp phần nâng cao năng lực chuyên môn và chất lượng dịch vụ y tế.

Trong dịp này, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai đã có quyết định thành lập Viện Hô hấp Bạch Mai trên cơ sở Trung tâm Hô Hấp.

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Thứ trưởng Y tế Nguyễn Thị Liên Hương nhấn mạnh: Bệnh không lây nhiễm hiện nay đang trở thành thách thức và cũng là gánh nặng lớn đối với hệ thống y tế toàn cầu. Theo Tổ chức Y tế thế giới, các bệnh như tim mạch, ung thư, đái tháo đường và bệnh phổi mãn tính là nguyên nhân gây ra hơn 70% số ca tử vong trên toàn thế giới.

Tại Việt Nam, tỷ lệ này cũng đang gia tăng nhanh chóng, đặt ra yêu cầu cấp thiết trong việc xây dựng các chiến lược y tế phòng chống hiệu quả và lâu dài. Các bệnh không lây nhiễm không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe cá nhân mà còn tác động đến sự phát triển kinh tế-xã hội của đất nước. Những yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, chế độ dinh dưỡng không hợp lý và thiếu hoạt động thể lực, stress tâm lý đang ngày càng phổ biến.

Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương cho biết: Thời gian qua, Chính phủ, Bộ Y tế đã triển khai nhiều chương trình, chính sách nhằm kiểm soát và giảm thiểu gánh nặng bệnh không lây nhiễm; đẩy mạnh công tác truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng; tăng cường phát hiện sớm, quản lý điều trị tại tuyến y tế cơ sở. Bộ Y tế đã triển khai nhiều chương trình quy mô quốc gia nhằm kiểm soát bệnh không lây nhiễm.

Đến nay, cả nước hiện có hơn 300 phòng quản lý ngoại trú COPD và hen phế quản, gần 3.000 trạm y tế xã triển khai dự phòng và phát hiện sớm, quản lý gần 700.000 người bệnh. Cùng với đó, chương trình phòng chống tác hại của thuốc lá đã hỗ trợ hơn 100.000 lượt người cai nghiện, góp phần giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh…

Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương yêu cầu ngành y tế cần chuyển mạnh tư duy từ điều trị sang chủ động phòng bệnh, phù hợp với tinh thần Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị, trong đó ứng dụng công nghệ, nhất là chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, giữ vai trò quan trọng.

Đặc biệt, ngành y tế cần đẩy mạnh sàng lọc, phát hiện sớm bệnh không lây nhiễm; triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử; tăng cường kết nối, liên thông dữ liệu giữa các tuyến. Đây chính là nền tảng để ứng dụng hiệu quả các công nghệ mới như AI trong dự báo, quản lý và điều trị bệnh.

Cùng đó cần nâng cao năng lực y tế cơ sở; đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm của các quốc gia từ đó đề xuất các giải pháp phòng ngừa hiệu quả, phù hợp với thực tiễn trong tình hình mới...

Đối với Bệnh viện Bạch Mai, tiếp tục giữ vai trò đầu ngành, dẫn dắt chuyên môn, tiếp tục phát huy năng lực chuyên môn, giữ vai trò nòng cốt trong việc chỉ đạo, hướng dẫn chuyên môn về phòng, chống các bệnh không lây nhiễm. Chủ động xây dựng, cập nhật các phác đồ điều trị theo chuẩn quốc tế, tăng cường đào tạo, chuyển giao kỹ thuật cho tuyến dưới, đẩy mạnh hoạt động khám chữa bệnh từ xa. Thực hiện chuyển đổi số, triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử, tăng cường kết nối liên thông dữ liệu giữa các tuyến.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Văn Giáp, Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, cho biết, bệnh viện đã xác định chuyển đổi số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo là một trong những trụ cột chiến lược trong những năm tới. Nhiều nguồn lực đang được tập trung cho nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, nhất là phân tích dữ liệu lớn và ứng dụng AI. Điều này giúp nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán, hỗ trợ bác sĩ ra quyết định lâm sàng, đồng thời tạo thuận lợi cho người bệnh.

Theo ông, việc xây dựng hệ thống chăm sóc sức khỏe cho người dân 'đúng-đủ- sạch-sống' không chỉ phục vụ khám chữa bệnh mà còn là nền tảng để dự báo mô hình bệnh tật, từ đó xây dựng các chiến lược phòng chống bệnh không lây nhiễm hiệu quả hơn.

Một trong những ứng dụng nổi bật là việc Bệnh viện Bạch Mai đã phát triển thành công ba mô hình AI hỗ trợ chẩn đoán ung thư phổi, gồm: Phân tích hình ảnh chụp cắt lớp vi tính (CT); Phân tích hình ảnh nội soi phế quản theo thời gian thực; Phân tích hình ảnh giải phẫu bệnh. Đây là kết quả của quá trình phối hợp giữa bệnh viện với các nhà khoa học trong nước, trong khuôn khổ đề tài cấp Nhà nước. Các mô hình này đã được Hội đồng Khoa học và Công nghệ cấp Nhà nước đánh giá cao, sẵn sàng triển khai tại nhiều cơ sở y tế.

Kết quả bước đầu cho thấy trong một số trường hợp, độ chính xác của AI có thể vượt qua bác sĩ có 5 năm kinh nghiệm trong một số tình huống, đồng thời giúp phát hiện sớm tổn thương, giảm bỏ sót và hỗ trợ ra quyết định lâm sàng kịp thời. Đây là minh chứng cho chiến lược phát triển trí tuệ nhân tạo, đồng thời là sản phẩm khoa học công nghệ mang dấu ấn trí tuệ Việt Nam.

Không chỉ nâng cao độ chính xác, các hệ thống AI còn hoạt động 'ngầm', không làm gián đoạn quy trình khám chữa bệnh, giúp phát hiện sớm tổn thương, hạn chế bỏ sót và hỗ trợ bác sĩ đưa ra quyết định nhanh chóng, dựa trên dữ liệu.

Từ những chỉ đạo chiến lược của Bộ Y tế đến các mô hình AI cụ thể tại Bệnh viện Bạch Mai, có thể thấy trí tuệ nhân tạo không chỉ là công cụ hỗ trợ mà đang dần trở thành 'trợ lý thông minh' trong y học hiện đại. Trong tương lai, khi dữ liệu được liên thông và AI được triển khai rộng rãi, hệ thống y tế sẽ chuyển từ bị động sang chủ động, từ điều trị sang dự phòng – góp phần giảm gánh nặng bệnh tật và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho người dân.

Theo Minh Hoàng/Nhân dân