Gia tăng ca mắc tay chân miệng: Nhận biết ngay 6 dấu hiệu nguy hiểm ở trẻ

Trước sự gia tăng của ca mắc tay chân miệng, chuyên gia khuyến cáo 6 dấu hiệu cảnh báo bệnh diễn tiến nặng để xử trí kịp thời khi bệnh chưa có vaccine phòng và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.

26/03/2026 19:12

Bác sĩ khám cho bệnh nhi mắc tay chân miệng.

Tăng mạnh số ca mắc tay chân miệng

Theo báo cáo của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh (HCDC), chỉ trong một tuần gần đây, số ca mắc tay chân miệng tăng mạnh ở mức báo động với 837 ca mắc mới, tăng hơn 97% so với trung bình 4 tuần trước.

Trong số này, có 2 ca đã tử vong, nâng tổng số ca tử vong lên 3 ca và số mắc hơn 7.200 ca kể từ đầu năm đến nay, tăng 241,3% so với cùng kỳ năm 2025. Trong số đó, 98 ca diễn tiến nặng từ độ 2B trở lên, tăng 4,6 lần so với năm trước. Đồng thời, nhiều ổ dịch ở trường học và cộng đồng cũng được ghi nhận.

Đáng lo ngại, cơ quan y tế cũng lấy mẫu giám sát và ghi nhận sự xuất hiện của chủng virus EV71 chiếm 25% (6/24 mẫu giám sát). Đây là chủng virus có độc lực cao, lây lan nhanh, dễ gây biến chứng thần kinh và hô hấp nghiêm trọng, liên quan phần lớn các ca tử vong nhưng chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.

Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh đã chỉ đạo các cơ sở khám, chữa bệnh sẵn sàng thu dung, điều trị bệnh nhân theo hướng dẫn mới nhất của Bộ Y tế. Đặc biệt, các đơn vị phải thực hiện lấy mẫu bệnh phẩm đối với tất cả các trường hợp tay chân miệng từ độ 2b trở lên gửi về HCDC để xét nghiệm xác định tác nhân gây bệnh. Tất cả các cơ sở khám, chữa bệnh phải thực hiện nghiêm túc việc khai báo và báo cáo ca bệnh liên tục thông qua 'Nền tảng quản lý sức khỏe cộng đồng', nhằm phục vụ hiệu quả công tác giám sát và phòng, chống dịch.

Sở Y tế phân công các bệnh viện: Nhi đồng 1, Nhi đồng 2 và Nhi đồng Thành phố tổ chức tập huấn lại về chẩn đoán, điều trị và phòng lây nhiễm bệnh cho các cơ sở y tế trên toàn thành phố, đặc biệt cho khu vực Bà Rịa-Vũng Tàu và Bình Dương (cũ).

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội, tuần từ 13-20/3, toàn thành phố ghi nhận 187 ca mắc bệnh tay chân miệng tại 76 phường, xã. Cộng dồn từ đầu năm 2026 có 1.090 ca, tăng so với cùng kỳ năm 2025. Trong tuần xuất hiện 3 ổ dịch tại trường học; lũy tích 22 ổ dịch, hiện còn 5 ổ đang hoạt động.

Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, ghi nhận từ đầu năm đến 18/3 đã có gần 3.000 trẻ được chẩn đoán mắc tay chân miệng, 1/3 trường hợp trong số đó phải nhập viện điều trị. So với cùng kỳ năm 2025 thì số ca bệnh tăng 56% và số nội trú tăng gấp 2 lần. Hầu hết các ca bệnh đều diễn biến nhẹ. Tuy nhiên, một số trường hợp, bệnh có diễn biến nhanh, nặng và gây biến chứng nguy hiểm.

Sáu dấu hiệu cảnh báo bệnh diễn biến nặng

Bác sĩ chuyên khoa I Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho biết tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm lưu hành quanh năm với hai đợt cao điểm bệnh rơi vào tháng 3 đến tháng 5 và tháng 9 đến tháng 12.

Bệnh lây chủ yếu qua đường tiêu hóa do tiếp xúc với dịch tiết nước bọt, phân hoặc các vật dụng nhiễm virus. Bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ và dễ bùng phát thành dịch ở những nơi tập trung đông đúc như nhà trẻ, trường mầm non, trường học và cộng đồng dân cư đông đúc.

Trẻ mắc tay chân miệng thường có các dấu hiệu nhận biết sớm như: sốt, mệt mỏi, đau họng, biếng ăn, chảy nước miếng. Sau đó xuất hiện phát ban dạng phỏng nước ở các vị trí điển hình như lòng bàn tay, lòng bàn chân, gối, mông kèm theo loét miệng gây đau, khiến trẻ ăn uống kém.

Trẻ mắc tay chân miệng có thể gặp biến chứng thần kinh và hô hấp nặng như viêm não, viêm màng não, suy hô hấp, suy tuần hoàn.

Bác sĩ Chính lưu ý phụ huynh cần theo dõi sát vì bệnh có thể diễn tiến nhanh. Cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện một trong các dấu hiệu cảnh báo sau: Giật mình, hốt hoảng, chới với; sốt cao kéo dài, khó hạ; ngủ li bì, lừ đừ hoặc quấy khóc bất thường; run giật tay chân; nôn ói nhiều; bỏ bú, ăn uống kém rõ rệt.

Ngay khi nghi ngờ hoặc xác định trẻ mắc bệnh, cần cho trẻ nghỉ học và cách ly tại nhà ít nhất 7-10 ngày, hạn chế tiếp xúc với trẻ khác để tránh lây lan trong cộng đồng. Khi chăm sóc, cần lưu ý không làm vỡ các nốt phỏng để tránh nhiễm trùng và lây lan, đồng thời bảo đảm dinh dưỡng phù hợp, cho trẻ ăn thức ăn mềm, dễ nuốt.

Nỗ lực mang vaccine phòng tay chân miệng về Việt Nam

Trong bối cảnh bệnh tay chân miệng chưa có thuốc điều trị đặc hiệu thì việc chủ động phòng ngừa đang trở thành giải pháp then chốt. Hiện nay, trên thế giới đã có vaccine phòng bệnh tay chân miệng, mở ra hướng bảo vệ hiệu quả trước nguy cơ bệnh diễn tiến nặng.

Tháng 3/2026, Bộ Y tế đã phê duyệt vaccine phòng tay chân miệng và ngay lập tức thu hút sự quan tâm lớn từ cộng đồng. Nhiều gia đình đang chờ đợi các trung tâm tiêm chủng, trong đó có Hệ thống Tiêm chủng VNVC sẽ sớm tiếp cận và đưa vaccine về, giúp người dân chủ động bảo vệ sức khỏe, đặc biệt cho trẻ nhỏ.

Theo thông tin từ bác sĩ chuyên khoa I Bạch Thị Chính, hiện VNVC đã chủ động tiếp cận và chuẩn bị các điều kiện cần thiết từ trước với Substipharm Biologics (Thụy Sĩ) - đơn vị sở hữu vaccine phòng tay chân miệng.

Ngay sau khi Bộ Y tế phê duyệt, VNVC tiếp tục đẩy nhanh các bước triển khai nhằm sớm đưa vaccine về phục vụ người dân tại Việt Nam. Đây được kỳ vọng sẽ là giải pháp phòng ngừa quan trọng, góp phần giảm nguy cơ bệnh nặng, nâng cao năng lực bảo vệ sức khỏe trẻ em và cộng đồng trong bối cảnh dịch bệnh còn nhiều diễn biến phức tạp.

Để chủ động phòng bệnh tay chân miệng, Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh khuyến cáo người dân và cộng đồng thực hiện phương châm '3 sạch' gồm: ăn uống sạch, ở sạch, bàn tay và đồ chơi sạch. - Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy nhiều lần trong ngày (cả người lớn và trẻ em), đặc biệt trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn hoặc cho trẻ ăn, trước khi bế ẵm trẻ, sau khi đi vệ sinh, sau khi thay tã và làm vệ sinh cho trẻ. - Lau sạch các bề mặt và dụng cụ tiếp xúc hằng ngày của trẻ như đồ chơi, dụng cụ học tập, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang, mặt bàn, ghế, sàn nhà bằng xà phòng hoặc các chất tẩy rửa thông thường. - Thực hiện tốt vệ sinh ăn uống, bảo đảm sử dụng nước sạch trong sinh hoạt hằng ngày. - Không cho trẻ tiếp xúc với người bệnh hoặc nghi ngờ mắc bệnh. Khi phát hiện trẻ có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để được khám và điều trị kịp thời.

Theo THIÊN LAM/Nhân dân