Gỡ 'nút thắt' dạy thêm, học thêm: Nâng chất chương trình, giảm áp lực thi cử

Sau 1 năm đi vào cuộc sống, Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT (Thông tư 29) đã tạo hành lang pháp lý vững chắc để siết quản lý dạy thêm, học thêm. Tuy nhiên, thực tế triển khai đang bộc lộ nhiều bất cập, đặc biệt là xu hướng học thêm 'dịch chuyển' ra ngoài nhà trường với chi phí đè nặng phụ huynh.

20/03/2026 08:10

'Dịch chuyển' ra ngoài nhà trường

Theo Thông tư 29, ở bậc THPT và THCS, dạy thêm, học thêm trong nhà trường chỉ được tổ chức để phụ đạo cho học sinh chưa đạt yêu cầu, bồi dưỡng học sinh giỏi và ôn thi cho học sinh cuối cấp. Thầy Nguyễn Đình Thái, Hiệu trưởng Trường THPT Hòa Hội (xã Hòa Hội, TPHCM) cho biết, trước khi có Thông tư 29, thời lượng phụ đạo và ôn tập các môn học tại trường có thể lên tới 3-4 tiết/tuần, tùy môn học và từng giai đoạn.

Nhưng hiện nay, mỗi môn học chỉ được ôn tập khoảng 1-2 tiết/tuần và không thu phí, không tổ chức đại trà. Các đối tượng ngoài quy định, dù có nhu cầu cũng không được tham gia. Từ khi có Thông tư 29, học thêm, dạy thêm 'dịch chuyển' từ nhà trường ra các trung tâm hoặc nhà riêng thầy, cô giáo. 'Nhà trường chỉ thu 10.000-12.000 đồng/tiết học thêm, còn tại các trung tâm thu 20.000 đồng/tiết, thậm chí cao hơn.

Học sinh lớp 12A3 Trung tâm Giáo dục thường xuyên - Hướng nghiệp Vũng Tàu (TPHCM) ôn tập chuẩn bị thi tốt nghiệp

Cơ sở vật chất của trường công lập đã được Nhà nước đầu tư nên mức thu trong trường rất thấp. Học sinh có hoàn cảnh khó khăn được miễn, giảm. Còn các trung tâm phải đầu tư cơ sở vật chất cho mục đích kinh doanh nên học phí cao hơn là điều hiển nhiên', thầy Nguyễn Đình Thái lý giải.

Ở bậc THCS, trước đây, học phí học thêm trong trường tại một số khu vực dao động từ 6.000-9.000 đồng/tiết, tùy năm. Tuy nhiên, hiện một số trung tâm bồi dưỡng văn hóa tại các phường Vũng Tàu, Tam Thắng, Phước Thắng…, thu mỗi môn học từ 600.000-900.000 đồng/16 tiết/tháng.

Bám sát chương trình, 'học gì, thi nấy'

Chị Trần Thị Diệp (phường Tam Thắng, TPHCM) cho biết, mỗi tháng chị chi 3,6 triệu đồng cho hai con học thêm Toán, tiếng Anh, Văn tại trung tâm bồi dưỡng văn hóa. Tương tự, sau giờ tan trường, chị Nguyễn Thị Hải Yến (phường Vũng Tàu, TPHCM) lại vội vã cho hai con ăn lót dạ rồi hối hả tới các lớp học thêm tại trung tâm đến gần 21 giờ.

Dù việc học thêm bên ngoài khiến sinh hoạt gia đình bị đảo lộn nhưng chị Yến khẳng định, đó là lựa chọn hoàn toàn tự nguyện. 'Với áp lực học hành, thi cử như hiện nay thì việc học thêm trở thành nhu cầu chứ không còn là ép buộc. Không học thêm thì con khó vào được cấp 3 công lập, càng khó đậu các trường đại học danh tiếng', chị Yến nói.

Nguyên Phó Hiệu trưởng một trường THPT tại TPHCM chia sẻ, từng chứng kiến nhiều học sinh phải sử dụng cùng lúc hai tay 2 máy tính để làm bài thi tốt nghiệp THPT các môn Khoa học tự nhiên. Áp lực thi cử chính là lý do nhiều gia đình cho con học thêm để tìm kiếm… sự yên tâm. Trong khi, cơ sở vật chất của nhiều trung tâm bồi dưỡng văn hóa chưa bảo đảm điều kiện học tập, tiêu chuẩn an toàn, đặc biệt là phòng cháy chữa cháy. Ngoài ra, việc quản lý chất lượng, chương trình giảng dạy cũng khó kiểm soát.

Ông Nguyễn Ngọc Nguyện, Phó Chủ tịch Hội Khoa học tâm lý giáo dục Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội Cựu giáo chức TPHCM, nhận định, Thông tư 29 đã góp phần siết chặt hoạt động dạy thêm trong nhà trường, nhưng vẫn chưa chạm tới căn nguyên của vấn đề. Khi nhu cầu học thêm chưa được giải quyết từ gốc, hoạt động này 'dịch chuyển' ra bên ngoài, kéo theo chi phí cao hơn và vô tình đẩy gánh nặng tài chính sang phía phụ huynh.

Theo ông Nguyễn Ngọc Nguyện, cốt lõi không nằm ở việc 'siết' hay 'nới', mà ở chất lượng giáo dục và cách tổ chức thi cử. Trước hết, giờ học chính khóa phải giúp học sinh nắm vững kiến thức ngay trên lớp, biết cách tự học, thay vì phụ thuộc vào học thêm. Song song đó, chương trình cần được thiết kế phù hợp với năng lực học sinh, tránh tình trạng quá tải. Đặc biệt, áp lực thi cử - yếu tố thúc đẩy mạnh mẽ nhu cầu học thêm cần được điều chỉnh.

Khi nội dung kiểm tra, đánh giá bám sát chương trình học, 'học gì, thi nấy', kết hợp với công tác phân luồng, hướng nghiệp được triển khai thực chất, 'nút thắt' học thêm mới có thể được tháo gỡ.

Bộ GD-ĐT đang lấy ý kiến góp ý dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư 29. Thông tư sẽ được sửa đổi theo hướng không cấm dạy thêm, học thêm chính đáng, không hạn chế nhu cầu học tập hợp pháp của người học và quyền dạy học của nhà giáo theo quy định pháp luật.

Trọng tâm của dự thảo là tăng cường các giải pháp quản lý theo quy định, hạn chế tối đa hành vi dạy thêm trá hình, ép buộc học sinh học thêm, trục lợi từ hoạt động dạy thêm, học thêm.

Theo KHÁNH CHI/Sài Gòn Giải Phóng