Xác lập tính ổn định cho quy chế tuyển sinh đại học

Bộ GD-ĐT đang lấy ý kiến về Dự thảo quy chế tuyển sinh đại học (ĐH) năm 2026, trong đó có những thay đổi đáng chú ý. Nhiều chuyên gia giáo dục cho rằng, những thay đổi nhìn chung là phù hợp, nhưng về lâu dài quy chế tuyển sinh cần tính ổn định theo chu kỳ, tránh thay đổi từng năm.

02/02/2026 07:52

Sinh viên Trường Đại học Công thương TPHCM làm thủ tục nhập học năm 2025

Nhiều thay đổi lớn

So với quy chế tuyển sinh năm 2025, dự thảo có 8 điểm điều chỉnh và bổ sung. Trong đó, bổ sung đối tượng xét tuyển ĐH là học sinh đang theo học bậc trung học nghề theo quy định của Luật Giáo dục Nghề nghiệp (sửa đổi); còn lại 7 điểm điều chỉnh.

Đối với phương thức xét tuyển bằng học bạ THPT (học bạ): tổ hợp xét tuyển sử dụng điểm trung bình kết quả học tập của 6 học kỳ (lớp 10, 11 và 12) của tối thiểu 3 môn học, trong đó bắt buộc phải có môn Toán hoặc Ngữ văn, với trọng số tính điểm xét không thấp hơn 1/3 tổng điểm, theo thang điểm 30. So với trước, quy định này siết chặt hơn yêu cầu về môn bắt buộc và trọng số tính điểm, hạn chế tình trạng lựa chọn tổ hợp thiên lệch hoặc dàn trải điểm học bạ. Về phương thức xét tuyển, dự thảo quy định mỗi cơ sở đào tạo được sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh (gồm thi tuyển, xét tuyển hoặc kết hợp giữa thi tuyển với xét tuyển), không bao gồm phương thức xét tuyển thẳng, thay cho việc nhiều trường áp dụng số lượng lớn phương thức khác như các năm trước.

Trong khi đó, đối với tổ hợp xét tuyển sử dụng kết quả các môn thi tốt nghiệp THPT có sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ (áp dụng cho các trường hợp được miễn thi tốt nghiệp THPT) cơ sở đào tạo được quy đổi kết quả chứng chỉ ngoại ngữ thành điểm môn ngoại ngữ theo các khoảng điểm, thực hiện theo hướng dẫn của Bộ GD-ĐT. Khác với giai đoạn trước, mỗi trường tự xây dựng cách quy đổi hoặc cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ theo tiêu chí riêng, dự thảo hướng tới chuẩn hóa cách quy đổi trong toàn hệ thống. Tuy nhiên, đến nay Bộ GD-ĐT vẫn chưa có hướng dẫn cụ thể cách quy đổi.

Đáng chú ý, dự thảo hạn chế về số nguyện vọng đăng ký còn tối đa 10 nguyện vọng trong năm 2026, thay vì không giới hạn như năm 2025. Với các ngành do các bộ phối hợp được bổ sung quy định tổng điểm 3 môn thi tốt nghiệp THPT theo tổ hợp xét tuyển phải đạt từ 20 điểm trở lên đối với thí sinh sử dụng kết quả học bạ.

Chuẩn hóa và bảo đảm công bằng

Theo GS-TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD-ĐT), vấn đề được quan tâm nhiều là mức điểm cộng năm nay được quy định tại dự thảo có sự điều chỉnh. Dự thảo vẫn duy trì mức điểm cộng xét tuyển (điểm thi, điểm học bạ) của thí sinh, nhưng không vượt quá 3 điểm theo thang điểm 30. Trong đó, điểm cộng đối với thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ tối đa 1,5 điểm (giảm 50% so với năm trước) theo thang điểm 30. Từ năm 2026, quy đổi kết quả chứng chỉ ngoại ngữ thống nhất sử dụng trong toàn hệ thống... Liên quan đến nội dung này, nhiều chuyên gia giáo dục cho rằng, sẽ tác động trực tiếp đến phương án tuyển sinh và quyền lợi của thí sinh. Một số chuyên gia đề nghị nên quy đổi thay vì cộng điểm. Vì thực tế, một thí sinh đạt chứng chỉ quốc tế ở mức điểm cao, hoàn toàn có thể thi ngoại ngữ với kết quả tốt. Việc cộng thêm điểm sẽ đẩy điểm tổ hợp xét tuyển (có ngoại ngữ) của thí sinh lên cao.

Đánh giá chung về những thay đổi của dự thảo, ThS Phạm Thái Sơn, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và truyền thông, Trường ĐH Công thương TPHCM, cho biết, những điều chỉnh trong dự thảo theo hướng chuẩn hóa và tăng tính công bằng trong tuyển sinh.

Đối với thí sinh, các điều chỉnh này giúp giảm rủi ro khi lựa chọn phương thức xét tuyển, tạo mặt bằng đánh giá thống nhất hơn giữa các nhóm thí sinh, qua đó tăng tính minh bạch và công bằng trong tiếp cận cơ hội học tập đại học. Đối với các trường ĐH, quy chế mới buộc các trường phải rà soát lại chiến lược tuyển sinh, tập trung nhiều hơn vào chất lượng đào tạo và chuẩn đầu ra thay vì phụ thuộc vào kỹ thuật xét tuyển. Về lâu dài, điều này góp phần tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh và bền vững hơn trong hệ thống giáo dục đại học.

Theo đại diện nhiều trường đại học, để quy chế tuyển sinh có tính ổn định và định hướng tốt cho thí sinh, cần bảo đảm các yếu tố: quy chế ổn định theo chu kỳ đủ dài, hạn chế thay đổi lớn hàng năm. Các điều chỉnh quan trọng được công bố sớm, có lộ trình và giai đoạn chuyển tiếp rõ ràng. Ngoài ra, quy chế nên đặt lợi ích và sự chuẩn bị dài hạn của thí sinh làm trung tâm, tránh tạo áp lực 'chạy theo quy định' cho người học và cơ sở đào tạo.

Theo THANH HÙNG/Sài Gòn Giải Phóng