Cảnh báo từ ngành y tế khi 40% ca bệnh lao không triệu chứng, khó phát hiện, dễ lây lan

Khoảng 40% người mắc lao không có biểu hiện lâm sàng, đồng nghĩa hàng chục nghìn ca bệnh có thể âm thầm tồn tại và lây lan trong cộng đồng.

24/03/2026 15:00

Trước thực tế này, ngành y tế đang đẩy mạnh chiến lược phát hiện sớm thông qua khám sức khỏe định kỳ giải pháp được xem là 'chìa khóa' để kiểm soát bệnh lao.

Ngày 24/3, Bệnh viện Phổi Trung ương phối hợp Chương trình Chống lao Quốc gia tổ chức Lễ kỷ niệm Ngày Thế giới phòng chống lao với thông điệp: 'Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân'.

TS.BS Đinh Văn Lượng, Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương, Trưởng ban Điều hành Chương trình Chống lao Quốc gia.

Theo TS.BSCC Đinh Văn Lượng, Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương, những trường hợp 'lao không triệu chứng' không hề hiếm. Nhiều bệnh nhân chỉ được phát hiện khi chụp X-quang trong các đợt khám tổng quát hoặc khi đã ở giai đoạn nặng.

'Đây chính là nguồn lây nguy hiểm nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời', ông Lượng nhấn mạnh.

Dù đạt nhiều thành tựu, Việt Nam vẫn nằm trong nhóm quốc gia có gánh nặng lao cao. Ước tính mỗi năm có khoảng 184.000 ca mắc mới, khoảng 12.000 ca tử vong, trong khi tỷ lệ phát hiện mới đạt khoảng 63%. Điều này cho thấy còn một khoảng trống lớn trong việc tìm kiếm và chẩn đoán bệnh.

Nguyên nhân chủ yếu là do bệnh lao có thể không biểu hiện triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu. Nhiều người chỉ đi khám khi bệnh đã nặng, xuất hiện biến chứng như ho ra máu, suy hô hấp… khiến việc điều trị trở nên khó khăn và tốn kém hơn nhiều lần.

Các chuyên gia khẳng định, bệnh lao hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu được phát hiện sớm. Tỷ lệ điều trị thành công tại Việt Nam hiện đạt khoảng 90%, cao hơn mức trung bình toàn cầu. Nếu điều trị đúng và đủ phác đồ, người bệnh có thể khỏi sau 6 tháng đến 1 năm mà không để lại di chứng.

Ngay cả khi không có triệu chứng, người dân vẫn nên chủ động tham gia khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt là chụp X-quang phổi.

Ngược lại, nếu phát hiện muộn hoặc điều trị không đầy đủ, bệnh có thể chuyển sang lao kháng thuốc với chi phí điều trị lên tới hàng trăm triệu đồng, trở thành gánh nặng lớn cho gia đình và xã hội.

Trước thực trạng này, việc lồng ghép sàng lọc lao vào khám sức khỏe định kỳ được đánh giá là 'cơ hội vàng'. Trong đó, chụp X-quang phổi giữ vai trò then chốt giúp phát hiện sớm các tổn thương nghi lao, kể cả khi chưa có triệu chứng. Các trường hợp nghi ngờ sẽ được xét nghiệm bằng kỹ thuật GeneXpert để chẩn đoán nhanh và chính xác.

Hiện hệ thống y tế đã được trang bị hàng trăm máy X-quang, nhiều thiết bị kỹ thuật số hiện đại và xe chụp lưu động, cùng với mạng lưới máy GeneXpert triển khai rộng khắp, giúp đưa dịch vụ sàng lọc đến gần người dân hơn, kể cả ở vùng sâu, vùng xa.

Các đại biểu dự lễ kỷ niệm Ngày Thế giới phòng chống lao.

Các chuyên gia khuyến cáo, người dân cần chủ động khám sức khỏe định kỳ, ngay cả khi không có triệu chứng, đặc biệt là các nhóm nguy cơ cao như người tiếp xúc với bệnh nhân lao, người có bệnh nền hoặc hút thuốc lá. Đồng thời, cần xóa bỏ tâm lý kỳ thị, bởi lao là bệnh có thể chữa khỏi nếu được phát hiện sớm.

Trong bối cảnh mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2030 đang đến gần, việc đẩy mạnh phát hiện sớm thông qua khám sức khỏe định kỳ được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển căn bản, góp phần kiểm soát hiệu quả căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm này.

Theo Văn Hiền/Nhà báo và Công luận