Nhiều nguy cơ biến chứng khi sử dụng thạch tín trong nha khoa

Trước đây, thạch tín từng được sử dụng trong nha khoa để làm chết tủy với các trường hợp viêm tủy cấp, đau dữ dội nhưng gây tê không hiệu quả. Đến nay, thạch tín đã bị 'khai tử' ở nha khoa chính thống.

31/01/2026 09:03

Bác sĩ Bản tư vấn cho người bệnh.

Mới đây, cơ quan công an vừa triệt phá đường dây sản xuất, mua bán trái phép chất Arsenic trioxide (thạch tín trắng), được sản xuất thủ công, bán cho nhiều cơ sở nha khoa. Giới chuyên môn lo ngại thuốc diệt tủy trong nha khoa chứa thạch tín có thể gây hại cho sức khỏe, nếu không kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng.

Cục Quản lý dược (Bộ Y tế) cho biết, phòng chức năng sẽ sớm rà soát lại dữ liệu cấp phép đăng ký thuốc, để xác định thuốc diệt tủy răng có chứa thạch tín (Asen) có được cấp phép hay không; nếu có, hiện có còn hiệu lực hay không.

Bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Thị Châu Bản, chuyên khoa Răng Hàm Mặt, Bệnh viện đa khoa Tâm Anh Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, thạch tín - Arsenic Trioxide (As₂O₃), loại chất độc bảng A hiện không còn được Bộ Y tế cho phép lưu hành và sử dụng trong nha khoa. Hầu hết, các nha khoa chính thống từ lâu không còn sử dụng thạch tín và chế phẩm này.

Việc loại bỏ thạch tín khỏi danh mục thuốc điều trị răng miệng, đặc biệt là diệt tủy xuất phát từ nguy cơ biến chứng cao như làm hoại tử mô tủy gồm mạch máu và thần kinh, đồng thời không còn phù hợp khi đã có nhiều phương pháp an toàn, hiệu quả hơn để kiểm soát đau và điều trị viêm tủy.

Bác sĩ Bản cho hay, điều đáng lo ngại là các phương pháp điều trị viêm tủy răng mang tính chuyên môn cao, trong khi phần lớn người dân khó có điều kiện tiếp cận đầy đủ thông tin để hiểu rõ mình đang được điều trị bằng phương pháp hay loại thuốc nào.

Trên thực tế, dù bị cấm nhưng do khả năng làm chết tủy nhanh và chi phí thấp, thạch tín vẫn được một số cơ sở nha khoa hoạt động không phép, hoặc người không có chuyên môn dùng trong điều trị. Nhiều người bệnh chỉ được giải thích đơn giản là 'đặt thuốc giảm đau' hoặc 'thuốc làm chết tủy'.

Trước đây, thạch tín từng được sử dụng trong nha khoa để làm chết tủy với các trường hợp viêm tủy cấp, đau dữ dội nhưng gây tê không hiệu quả. Đây chỉ là giải pháp mang tính tạm thời trong giai đoạn y học còn hạn chế. Cùng với sự phát triển của y khoa, các phương pháp diệt tủy an toàn, hiện đại đã thay thế hoàn toàn chế phẩm từ chất độc thạch tín.

Theo bác sĩ, việc sử dụng thạch tín trong điều trị tủy răng hiện nay có lẽ xuất phát từ một số nhân viên làm việc tại các cơ sở nha khoa trước đây nhưng không được đào tạo bài bản, không cập nhật các khuyến cáo và phương pháp điều trị mới.

Theo chuyên gia này, về bản chất, thạch tín là một chất độc và chỉ định dùng với liều rất nhỏ, phải đặt đúng buồng tủy và giới hạn thời gian nghiêm ngặt (không quá 2-3 ngày), bác sĩ phải tư vấn rất kỹ cho người bệnh và người bệnh phải cam kết tái khám đúng lịch hẹn.

'Chỉ cần sai lệch về liều lượng, thời gian hoặc kỹ thuật không bảo đảm, độc chất có thể lan ra mô mềm và xương hàm, gây hoại tử nướu, xương ổ răng, thậm chí dẫn đến mất răng và di chứng lâu dài', bác sĩ Bản nói.

Bác sĩ Bản cho biết các biến chứng do sử dụng thạch tín khi điều trị tủy răng liên quan diễn ra âm thầm, mờ nhạt, rất khó nhận biết bằng cảm giác thông thường, đặc biệt với người không có kiến thức nha khoa. Người bệnh hầu như không thể tự phân biệt đâu là thuốc điều trị an toàn, đâu là chất đã bị cấm sử dụng. Vì vậy, việc điều trị răng miệng cần được thực hiện tại các bệnh viện, cơ sở y tế uy tín, tránh tin các quảng cáo 'diệt tủy cấp tốc'.

Thời gian điều trị tủy hiện nay phụ thuộc vào mức độ viêm và tình trạng tổn thương của răng. Những trường hợp viêm tủy đơn giản, chưa có biến chứng quanh chóp, thường chỉ cần một đến hai lần điều trị. Với các trường hợp viêm tủy cấp, nhiễm trùng nặng hoặc đã có tổn thương xương quanh răng, quá trình điều trị có thể kéo dài vài tuần đến vài tháng, kết hợp theo dõi đáp ứng điều trị trước khi phục hình răng.

Khi có bất kỳ biểu hiện bất thường nào trong quá trình điều trị hoặc sau khi đặt thuốc, người bệnh nên tái khám sớm để được kiểm tra và xử trí kịp thời, tránh nguy cơ biến chứng âm thầm kéo dài.

Theo MẠNH TRẦN/Nhân dân