Việt Nam chuẩn bị giám sát ô nhiễm không khí bằng vệ tinh, bao phủ diện rộng

Việt Nam đã bước đầu ứng dụng ảnh vệ tinh và thiết bị bay không người lái để phát hiện nguồn ô nhiễm không khí. Tuy nhiên, hoạt động này hiện chưa có quy chuẩn kỹ thuật thống nhất và chưa được sử dụng làm nguồn dữ liệu chính thức.

04/04/2026 10:16

Nhiều nơi ô nhiễm không khí do hoạt động xây dựng, sản xuất công nghiệp, đốt rác thải và rơm rạ. Ảnh minh họa

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về giám sát một số thông số chất lượng không khí bằng công nghệ viễn thám. Quy chuẩn mới hướng tới theo dõi chất lượng không khí trên diện rộng bằng dữ liệu vệ tinh, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào các trạm quan trắc mặt đất như hiện nay.

Một số nơi đang thí điểm áp dụng drone để phát hiện nguyên nhân ô nhiễm không khí. Ảnh: CỤC VIỄN THÁM QUỐC GIA

Theo dự thảo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hệ thống giám sát bằng viễn thám sẽ tập trung vào 6 thông số chính gồm: CO, SO₂, NO₂, O₃, PM10 và PM2.5 (bụi mịn và siêu mịn).

So với quy định hiện hành, dự thảo không đưa thông số tổng bụi lơ lửng (TSP) và các thông số độc hại khác vào phạm vi áp dụng.

Cơ quan soạn thảo cho biết, hiện Việt Nam đã có quy chuẩn về chất lượng không khí xung quanh (QCVN 05:2023/BTNMT), song chủ yếu dựa trên phương pháp quan trắc truyền thống. Trong khi hoạt động giám sát bằng công nghệ viễn thám chưa có quy chuẩn riêng, dẫn đến thiếu thống nhất trong quản lý và khai thác dữ liệu.

Dự thảo mới bổ sung quy trình kỹ thuật để xác định các thông số không khí từ dữ liệu viễn thám. Trong đó bụi PM10 và PM2.5, nồng độ được tính toán từ các tham số viễn thám như AOD (độ dày quang học khí dung).

Thông tư này dự kiến sẽ có hiệu lực từ năm 2027.

Thông tin từ Cục Viễn thám quốc gia cho biết, vừa qua, cục đã phối hợp với các đơn vị thí điểm sử dụng ảnh vệ tinh, thiết bị bay không người lái để giám sát chất lượng không khí tại Hà Nội (từ tháng 9 đến tháng 12-2025). Theo đó, các đơn vị đã khoanh vùng hơn 110 khu vực có nguy cơ phát sinh ô nhiễm bụi.

Kết quả giám sát cũng cho thấy việc kết hợp dữ liệu vệ tinh với thiết bị bay không người lái cho phép nhận diện nhanh các nguồn phát thải và lập bản đồ khu vực ô nhiễm trên diện rộng để quản lý và xử lý.

Theo PHÚC HẬU/Sài Gòn Giải Phóng