Xây dựng chiến lược dài hạn trong phòng chống thiên tai

Năm 2025, được ghi nhận là một trong những năm đặc biệt, có diễn biến thiên tai cực đoan, đặt ra áp lực lớn đối với công tác chỉ đạo, điều hành. Tuy nhiên, nhờ cách làm mới, chuyển từ ứng phó sự vụ sang chiến lược dài hạn; lấy khoa học công nghệ, chuyển đổi số làm nền tảng, đã giúp giảm đáng kể tác hại do thiên tai gây ra.

08/02/2026 07:47

Đập ngăn mặn, trữ ngọt trên sông Lèn, phục vụ sản xuất, đời sống nhân dân các địa phương phía đông bắc tỉnh Thanh Hóa. (Ảnh: MAI LUẬN)

Theo Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Phạm Đức Luận: Tại Việt Nam, trong năm 2025, thiên tai đã gây ra những con số thiệt hại lớn, với 468 người chết và mất tích, 741 người bị thương, thiệt hại kinh tế ước tính gần 98.700 tỷ đồng. Đó không chỉ là tổn thất về vật chất, mà còn là những hệ lụy lâu dài đối với đời sống và sinh kế của hàng triệu người dân. Trong năm, đã chứng kiến những cơn bão chồng bão, mưa lớn vượt ngưỡng kỷ lục, sạt lở đất kinh hoàng xảy ra ở nhiều vùng, miền… Trong bối cảnh đó, song song với ứng phó, công tác phòng ngừa và kiểm soát rủi ro thiên tai được đặc biệt chú trọng. Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai đã tham mưu hoàn thiện cơ chế chỉ đạo phòng, chống thiên tai, không để gián đoạn trong giai đoạn cả nước kiện toàn tổ chức vận hành theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Bước sang năm 2026, Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai tiếp tục phát huy kinh nghiệm, tăng cường phối hợp, chủ động 'từ sớm, từ xa', giữ vững an toàn hệ thống đê điều, hạn chế mức thấp nhất thiệt hại về người và tài sản, sẵn sàng đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của thực tiễn. Chia sẻ quan điểm về vấn đề này, Đại tá Trần Tuấn Anh, Phó Tham mưu trưởng Bộ đội Biên phòng cho biết, việc ứng dụng công nghệ, phần mềm giám sát thiên tai đã giúp lực lượng biên phòng chủ động triển khai các biện pháp kêu gọi, kiểm soát tàu, thuyền trên biển, hạn chế tối đa rủi ro cho ngư dân. Tuy nhiên, ông Trần Tuấn Anh cũng kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần tiếp tục nghiên cứu, đầu tư xây dựng các khu neo đậu, tránh, trú bão cho tàu thuyền, đồng thời, đẩy mạnh rà soát, đánh giá và có giải pháp di dời người dân ra khỏi các khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất.

Để từng bước giảm thiệt hại do thiên tai gây ra, tiến tới không có thiệt hại về người, theo Đại tá Đoàn Văn Thận, Phòng Phòng chống thiên tai, Cục Cứu hộ-Cứu nạn (Bộ Quốc phòng), cần đổi mới công tác diễn tập, huấn luyện theo phương châm 'bốn tại chỗ', gắn với các kịch bản thiên tai cụ thể của từng khu vực, đặc biệt là những địa bàn có nguy cơ cao, nhất là trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đang vận hành, đòi hỏi sự chủ động, linh hoạt và rõ trách nhiệm ngay từ cơ sở.

Nhìn lại diễn biến thiên tai năm 2025, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp nhận xét: Đây là năm kinh tế đất nước đạt mức tăng trưởng cao nhất trong vòng 15 năm qua, tuy nhiên cũng là năm thiên tai khốc liệt nhất trong lịch sử với diễn biến kỳ bất thường, trái quy luật, phá vỡ hầu hết các ngưỡng lịch sử... Song, trong hoàn cảnh đặc biệt đó, toàn hệ thống đã nỗ lực vượt qua khó khăn, đồng lòng, quyết tâm để đạt được kết quả quan trọng là giảm thiệt hại. Đáng chú ý, trong tham mưu chỉ đạo, các cơ quan chuyên môn đã dám làm, dám chịu trách nhiệm, tiếp cận những vấn đề mới, thậm chí, chấp nhận rủi ro trong bối cảnh thực tiễn đặt ra yêu cầu phải thay đổi nhanh. Bên cạnh ứng phó, công tác khắc phục hậu quả thiên tai được triển khai nhanh, chuyên nghiệp và bài bản. Đặc biệt, thông qua Chiến dịch Quang Trung, việc hỗ trợ nhà ở cho người dân vùng thiên tai được thực hiện quyết liệt, hiệu quả. Trong dịp Tết 2026 sắp tới, không còn người dân nào phải đón Tết trong cảnh không nhà.

Trong những năm tới, công tác phòng, chống thiên tai cần được tiếp cận bằng những quan điểm mới, có chiến lược dài hạn, có chủ thuyết, có kế hoạch bài bản. Trong đó, khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo sẽ là yếu tố then chốt để nâng cao tínhchủ động, không để bị động, bất ngờ...

Theo TIẾN ĐẠT/Nhân dân