Thời tiết giao mùa dễ xuất hiện mưa đá, người dân cần chủ động phòng tránh

Miền Bắc đang giai đoạn chuyển mùa, cơ quan khí tượng dự báo những trận mưa đá bất ngờ sẽ còn tiếp tục xuất hiện trong thời gian tới.

24/03/2026 18:18

Trong các ngày từ 21 đến rạng sáng 23/3, tại khu vực các tỉnh Sơn La, Phú Thọ, Tuyên Quang, Lào Cai ghi nhận hiện tượng mưa đá với lượng lớn. Nhiều diện tích hoa màu, cây ăn quả bị hư hại; hàng trăm nhà dân bị thủng mái, hư hỏng; một số cột điện bị đổ; cây cối bị gãy đổ, ảnh hưởng đến giao thông đi lại trên nhiều tuyến đường liên thôn, liên xã.

Theo các chuyên gia khí tượng, miền Bắc đang là thời điểm giao mùa nên hiện tượng dông lốc, sét, mưa đá có khả năng tiếp tục xảy ra những ngày tới.

Người dân chủ động nhận biết sắp có mưa đá để giảm thiểu thiệt hại do thiên tai. Ảnh minh họa

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn quốc gia, ở nước ta, mưa đá có thể xảy ra ở hầu hết các địa phương trên phạm vi cả nước. Nơi thường xảy ra mưa đá nhất là ở vùng núi hay khu vực giáp biển, giáp núi (bán sơn địa), còn vùng đồng bằng ít xảy ra hơn. Nguyên nhân chủ yếu là hầu hết các vùng miền trên lãnh thổ nước ta đều nằm trong khu vực bán sơn địa, các tỉnh miền Bắc lại hay chịu tác động của các đợt không khí lạnh mạnh tràn về, kết hợp với hội tụ gió tây nam trên cao gây ra.

Mưa đá thường hay hình thành trong các tháng chuyển tiếp giữa mùa lạnh sang mùa nóng (tháng 3, 4, 5) hoặc giữa mùa nóng sang mùa lạnh (tháng 9, 10 và 11) vì vào các tháng này thường có sự giao tranh giữa các phần tử không khí ở hai khối không khí có bản chất trái ngược nhau. Chính sự giao tranh này tạo nên những vùng đối lưu rất mạnh gây ra mưa rào và dông mạnh, kèm theo mưa đá.

Các chuyên gia lưu ý, mưa đá thường xảy ra rất nhanh nhưng vẫn có thể nhận biết sớm qua một số dấu hiệu như bầu trời xuất hiện mây đen dày đặc, gió mạnh lên đột ngột, sau đó có mưa rào lác đác kèm theo nhiệt độ giảm nhanh. Trong nhiều trường hợp, gió đang thổi đều có thể đột ngột lặng đi trước khi mưa đá xuất hiện. Mưa đá thường xảy ra 5-10 phút, có thể kéo dài 20-30 phút, đường kính viên đá 0,5-30 mm. Đá rơi với vận tốc rất lớn, khoảng 30-60 m/s, cá biệt lên tới 90 m/s.

Cơ quan khí tượng khuyến cáo người dân cần thường xuyên theo dõi các bản tin dự báo, cảnh báo thời tiết nguy hiểm trên các phương tiện thông tin đại chúng để chủ động phòng tránh. Khi xảy ra mưa đá, người dân cần nhanh chóng tìm nơi trú ẩn an toàn như nhà kiên cố hoặc mái che chắc chắn. Trường hợp chưa kịp trú ẩn, có thể dùng mũ bảo hiểm, cặp sách hoặc vật cứng để che đầu nhằm tránh đá rơi trực tiếp.

Người dân cũng không nên trú dưới gốc cây, trong nhà mái lá, mái ngói hoặc mái fibro xi măng do dễ bị vỡ khi mưa đá xảy ra. Khi đang lưu thông trên đường, nên dừng xe vào lề đường, chờ đá tan hết mới tiếp tục di chuyển để tránh trơn trượt. Đặc biệt, không tắm mưa hoặc sử dụng nước tan ra từ mưa đá do có thể nhiễm các chất bẩn, độc tố, axit.

Bên cạnh đó, người dân cần kết hợp với các biện pháp phòng chống dựa vào kết quả thống kê, điều tra xác định những vùng thường xảy ra mưa đá để từ đó bố trí các loại cây trồng ít bị ảnh hưởng, ít bị tàn phá bởi mưa đá hoặc dịch chuyển thời vụ cho phù hợp để cây trồng phát triển, ra hoa kết quả và cho thu hoạch vào thời điểm an toàn nhất; kịp thời che, đậy hạn chế mức độ tàn phá của mưa đá. Với hoa màu dễ bị nát dập, người dân có thể dựng giàn che dọc theo luống.

Theo Phúc Ân/Nhà báo và Công luận